{"id":73095,"date":"2022-05-09T09:00:25","date_gmt":"2022-05-09T00:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/watvdev.org\/bible_word\/life-starts\/"},"modified":"2022-10-06T10:31:29","modified_gmt":"2022-10-06T01:31:29","slug":"life-starts","status":"publish","type":"bible_word","link":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng"},"content":{"rendered":"<p>C\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4 b\u00e9 c\u00f4 \u0111\u01a1n th\u00edch v\u1ebd tranh v\u00e0 ni\u1ec1m vui duy nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4 l\u00e0 quan s\u00e1t c\u00f4n tr\u00f9ng. C\u00f4 b\u00e9 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt r\u1eafn tr\u00ean c\u00e0nh c\u00e2y, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u00e1 hay m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng. C\u00f4 \u0111\u00e3 quan s\u00e1t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3 trong su\u1ed1t c\u1ea3 m\u1ed9t m\u00f9a v\u00e0 v\u1ebd l\u1ea1i ch\u00fang. Khi m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ebfn, v\u1eadt \u0111\u00f3 bay l\u00ean tr\u1eddi v\u1edbi \u0111\u00f4i c\u00e1nh nh\u1eb9 nh\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t con nh\u1ed9ng \u0111\u00e3 l\u1ed9t x\u00e1c v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t con b\u01b0\u1edbm. C\u00f4 b\u00e9 \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean quan s\u00e1t th\u1ea5y s\u1ef1 bi\u1ebfn h\u00f3a gi\u1ed1ng nh\u01b0 ma thu\u1eadt n\u00e0y, l\u00e0 Merian, m\u1ed9t h\u1ecda s\u0129 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ee9c v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 c\u00f4n tr\u00f9ng h\u1ecdc n\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 17.<\/p>\n<figure><picture><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg\" alt=\"\"><\/picture><\/figure>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ed9t con s\u00e2u b\u01b0\u1edbm c\u00f3 v\u1ebb ngo\u00e0i th\u00f4 k\u1ec7ch \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1edf ra t\u1eeb qu\u1ea3 tr\u1ee9ng s\u1ebd mau ch\u00f3ng bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t con b\u01b0\u1edbm xinh \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi coi s\u00e2u b\u01b0\u1edbm l\u00e0 \u201ctr\u00e1i c\u1ee7a ma qu\u1ef7\u201d sinh ra t\u1eeb th\u00f9ng r\u00e1c b\u1ea9n c\u00f2n b\u01b0\u1edbm l\u00e0 nh\u1eefng con chim nh\u1ecf t\u1eeb tr\u00ean tr\u1eddi r\u01a1i xu\u1ed1ng v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00e0o m\u00f9a thu. H\u1ecd coi tr\u1ee9ng, s\u00e2u b\u01b0\u1edbm, nh\u1ed9ng v\u00e0 b\u01b0\u1edbm l\u00e0 nh\u1eefng sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau. Th\u1eddi \u0111\u00f3, h\u1ecd th\u1eadm ch\u00ed kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng m\u1ed9t con s\u00e2u b\u01b0\u1edbm \u0111ang b\u00f2 ch\u1ec9 v\u00e0i gi\u00e2y ph\u00fat tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t con b\u01b0\u1edbm v\u00e0 bay tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi.<\/p>\n<h3>Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh<\/h3>\n<p>Thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh l\u00e0 gi\u1ea3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng c\u00e1c sinh v\u1eadt s\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 sinh ra m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n cha m\u1eb9. Gi\u1ea3 thuy\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra b\u1edfi Aristotle, m\u1ed9t nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Hy L\u1ea1p c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 th\u1ea7n tho\u1ea1i c\u1ed5 \u0111\u1ea1i th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd; \u00f4ng ta ch\u1ee9ng minh \u0111i\u1ec1u n\u00e0y b\u1eb1ng nh\u1eefng con b\u1ecd ch\u00e9t tr\u1ed3i l\u00ean t\u1eeb b\u1ee5i v\u00e0 gi\u00f2i h\u00ecnh th\u00e0nh xung quanh th\u1ecbt th\u1ed1i r\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, \u00f4ng tuy\u00ean b\u1ed1 r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng m\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng b\u1eadc cao c\u0169ng ph\u00e1t sinh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean, v\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng con v\u1eadt \u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m v\u00ed d\u1ee5 l\u00e0 con l\u01b0\u01a1n. V\u00ec kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y c\u01a1 quan sinh s\u1ea3n n\u00e0o \u1edf l\u01b0\u01a1n c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y l\u01b0\u01a1n con n\u00ean h\u1ecd cho r\u1eb1ng l\u01b0\u01a1n ph\u00e1t sinh t\u1ef1 nhi\u00ean t\u1eeb trong b\u00f9n.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1n s\u1ed1ng \u1edf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, nh\u01b0ng b\u01a1i ra bi\u1ec3n n\u01a1i ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra khi \u0111\u1ebfn m\u00f9a sinh s\u1ea3n. L\u00fac n\u00e0y, c\u01a1 quan ti\u00eau h\u00f3a c\u1ee7a ch\u00fang b\u1ecb teo \u0111i v\u00e0 c\u01a1 quan sinh s\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang ph\u00e1t tri\u1ec3n. L\u01b0\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00e0 sinh s\u1ea3n \u1edf v\u00f9ng bi\u1ec3n s\u00e2u. Tr\u1ee9ng c\u1ee7a m\u1ed9t con l\u01b0\u01a1n tr\u1ea3i qua giai \u0111o\u1ea1n \u1ea5u tr\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 leptocephalus v\u00e0 quay tr\u1edf l\u1ea1i d\u00f2ng s\u00f4ng sau khi bi\u1ebfn th\u00e0nh elver. B\u1edfi v\u00ec Aristotle kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00f2ng \u0111\u1eddi \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a con l\u01b0\u01a1n, \u00f4ng ch\u1ec9 quan s\u00e1t nh\u1eefng con tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u01b0a ra k\u1ebft lu\u1eadn sai l\u1ea7m r\u1eb1ng ch\u00fang t\u1ef1 ph\u00e1t sinh.<\/p>\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Aristotle r\u1eb1ng sinh v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh t\u1eeb v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00f4 sinh trong th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn th\u1eddi c\u1eadn \u0111\u1ea1i, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng sinh v\u1eadt sinh ra t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c \u0111\u1ea5t. Ng\u00e0y nay, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 nghe th\u1eadt v\u00f4 l\u00ed, nh\u01b0ng v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3, ngay c\u1ea3 nh\u1eefng h\u1ecdc gi\u1ea3 l\u1ed7i l\u1ea1c c\u0169ng tin v\u00e0o thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh. Sau \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh: V\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 17, Helmont, m\u1ed9t nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi B\u1ec9, \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh, \u00f4ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o \u01b0\u1edbt \u0111\u1eabm m\u1ed3 h\u00f4i c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t \u00edt l\u00faa m\u00ec, 21 ng\u00e0y sau, nh\u1eefng con chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 sinh ra t\u1ea1i \u0111\u00f3.<\/p>\n<h4>Th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a Helmont c\u1ee7ng c\u1ed1 thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh<\/h4>\n<figure><picture><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/life-starts-1-vi.jpg\" alt=\"\"><\/picture><\/figure>\n<h3>Thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh v\u00e0 Quy lu\u1eadt t\u1ea1o sinh<\/h3>\n<p>V\u00e0o gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 17, Redi, m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 ng\u01b0\u1eddi \u00dd, \u0111\u00e3 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh. \u00d4ng \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh, tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf gi\u1ea3 thuy\u1ebft c\u1ee7a William Harvey, m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi l\u00fd thuy\u1ebft tu\u1ea7n ho\u00e0n m\u00e1u. Redi \u0111\u00e3 vi\u1ebft trong cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201cTh\u00ed nghi\u1ec7m v\u1ec1 s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c lo\u00e0i c\u00f4n tr\u00f9ng\u201d r\u1eb1ng \u201cC\u00f4n tr\u00f9ng, giun \u0111\u1ea5t v\u00e0 \u1ebfch kh\u00f4ng t\u1ef1 ph\u00e1t sinh nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra t\u1eeb nh\u1eefng qu\u1ea3 tr\u1ee9ng qu\u00e1 nh\u1ecf \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y.\u201d Redi \u0111\u00e3 cho m\u1ed9t \u1ed5 th\u1ecbt v\u00e0o hai c\u00e1i l\u1ecd: m\u1ed9t l\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdc k\u00edn b\u1eb1ng v\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1i c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1edf. K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec x\u1ea3y ra v\u1edbi th\u1ecbt trong l\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdc v\u1ea3i nh\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 gi\u00f2i v\u00e0 ru\u1ed3i trong l\u1ecd \u0111\u1ec3 h\u1edf. D\u1ef1a tr\u00ean \u0111\u00f3, Redi \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 Quy lu\u1eadt t\u1ea1o sinh, ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00e1c sinh v\u1eadt s\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c sinh v\u1eadt s\u1ed1ng, v\u00e0 thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00e1c b\u1ecf.<\/p>\n<h4>Th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a Redi c\u00f4ng b\u1ed1 Quy lu\u1eadt t\u1ea1o sinh<\/h4>\n<figure class=\"compact\"><picture><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/life-starts-2-vi.jpg\" alt=\"\"><\/picture><\/figure>\n<p>Tuy nhi\u00ean, thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ea1nh m\u1ebd b\u1edfi Leeuwenhoek, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n ra vi sinh v\u1eadt b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng k\u00ednh hi\u1ec3n vi. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec \u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t vi sinh v\u1eadt b\u00ean trong m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ecd k\u00edn c\u00f3 ch\u1ee9a m\u1ed9t kh\u1ed1i th\u1ecbt. Thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ea5t cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn th\u1ebf k\u1ef7 18. Nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh Needham \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra vi sinh v\u1eadt trong m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m khi \u00f4ng cho n\u01b0\u1edbc lu\u1ed9c th\u1ecbt v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i b\u00ecnh, \u0111\u1eady k\u00edn n\u1eafp r\u1ed3i kh\u1eed tr\u00f9ng l\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch cho v\u00e0o tro n\u00f3ng. \u00d4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng \u201cNh\u1eefng sinh v\u1eadt s\u1ed1ng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0 vi sinh v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00e1t sinh.\u201d v\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng l\u1ea1i ch\u00e2m ng\u00f2i cho tranh lu\u1eadn m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 sinh v\u1eadt h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi \u00dd Spallanzani sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Needham. \u00d4ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t r\u1eb1ng vi\u1ec7c kh\u1eed tr\u00f9ng c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u00fang c\u00e1ch trong th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a Needham ho\u1eb7c n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 b\u1ecb nhi\u1ec5m b\u1ea9n trong khi \u0111\u1eady k\u00edn b\u00ecnh, qua \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng vi sinh v\u1eadt kh\u00f4ng ph\u00e1t sinh khi \u0111un s\u00f4i m\u1ed9t b\u00ecnh k\u00edn ho\u00e0n to\u00e0n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u1ecbt trong \u0111\u00f3, th\u00f4ng qua c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m l\u1eb7p l\u1ea1i. Nh\u01b0ng r\u1ed3i Needham b\u00e1c b\u1ecf \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f3, n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m n\u00f3ng qu\u00e1 m\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c vi sinh v\u1eadt m\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n\u201d v\u00e0 \u201cL\u1ebd t\u1ef1 nhi\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ebfu kh\u00f4ng kh\u00ed b\u1ecb c\u1eaft \u0111\u1ee9t\u201d; c\u1ea3 hai \u0111\u00e3 tranh lu\u1eadn gay g\u1eaft v\u1edbi nhau.<\/p>\n<h3>K\u1ebft th\u00fac tranh lu\u1eadn<\/h3>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5m d\u1ee9t cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn d\u1eef d\u1ed9i n\u00e0y v\u00e0 khi\u1ebfn thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19 l\u00e0 Pasteur. \u0110\u1eb7t gi\u1ea3 s\u1eed r\u1eb1ng c\u00e1c vi sinh v\u1eadt t\u1eeb b\u1ee5i trong kh\u00f4ng kh\u00ed x\u00e2m nh\u1eadp v\u00e0o th\u1ee9c \u0103n v\u00e0 sinh s\u1ea3n, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u01b0ng tuy\u1ec7t v\u1eddi. Trong m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m c\u00f3 t\u00ean Th\u00ed nghi\u1ec7m b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga, \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111un n\u00f3ng ph\u1ea7n c\u1ed5 c\u1ee7a chi\u1ebfc b\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ee9a men v\u00e0 dung d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1eddng, r\u1ed3i l\u00e0m cho c\u1ed5 b\u00ecnh n\u00e0y d\u00e0i v\u00e0 m\u1ea3nh nh\u01b0 h\u00ecnh ch\u1eef S. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng kh\u1eed tr\u00f9ng n\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111un s\u00f4i dung d\u1ecbch trong chi\u1ebfc b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga n\u00e0y r\u1ed3i \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ef1 do di chuy\u1ec3n qua c\u1ed5 b\u00ecnh.<\/p>\n<h4>Th\u00ed nghi\u1ec7m b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga c\u1ee7a Pasteur<\/h4>\n<figure><picture><img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/life-starts-3-vi.jpg\" alt=\"\"><\/picture><\/figure>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c b\u00ecnh b\u1ea7u th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 vi sinh v\u1eadt n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga. \u0110\u00f3 l\u00e0 do h\u00ecnh d\u00e1ng \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga cho ph\u00e9p kh\u00f4ng kh\u00ed t\u1ef1 do di chuy\u1ec3n nh\u01b0ng ng\u0103n c\u1ea3n b\u1ee5i x\u00e2m nh\u1eadp do c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng. Khi b\u1ebb c\u1ed5 c\u1ee7a chi\u1ebfc b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga, \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e1c minh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng v\u00e0i ng\u00e0y sau \u0111\u00f3, vi sinh v\u1eadt \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n trong men l\u1ecfng. Th\u00f4ng qua th\u00ed nghi\u1ec7m n\u00e0y, Pasteur \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh b\u1eb1ng c\u00e1ch ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng vi sinh v\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng sinh s\u1ea3n m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 kh\u00f4ng kh\u00ed ra v\u00e0o, v\u00e0 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng vi sinh v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t sinh khi c\u00f3 c\u00e1c vi sinh v\u1eadt kh\u00e1c.<\/p>\n<p>V\u1edbi vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1ed1 lu\u1eadn \u00e1n c\u1ee7a Pasteur, thuy\u1ebft t\u1ef1 sinh \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t kh\u00f4ng d\u1ea5u v\u1ebft, v\u00e0 n\u00f3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh Quy lu\u1eadt t\u1ea1o sinh, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1ed1 m\u1eb9 mang s\u1ef1 s\u1ed1ng th\u00ec sinh v\u1eadt s\u1ed1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra.<\/p>\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh b\u1edfi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a khoa h\u1ecdc, v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eafc nh\u1ea5t qu\u00e1n r\u1eb1ng c\u00e1c sinh v\u1eadt s\u1ed1ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd ph\u00e1t sinh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 ph\u00e1t. S\u1ef1 s\u1ed1ng ch\u1ec9 sinh ra t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng, v\u00e0 sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra s\u1ebd mang nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng v\u1edbi cha m\u1eb9 c\u1ee7a n\u00f3. V\u00f2ng \u0111\u1eddi t\u1eeb cha m\u1eb9 \u0111\u1ebfn con c\u00e1i v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. Khi ch\u00fang ta truy ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u00f2ng \u0111\u1eddi, t\u1eeb l\u00fac ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 c\u00f3 ai?<\/p>\n<blockquote class=\"bible\"><p>\n\u201cKhi \u0110\u1ee9c Ch\u00faa J\u00easus kh\u1edfi s\u1ef1 l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u00ecnh th\u00ec Ng\u00e0i c\u00f3 \u0111\u1ed9 ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i. Theo \u00fd ng\u01b0\u1eddi ta tin, th\u00ec Ng\u00e0i l\u00e0 con Gi\u00f4s\u00e9p, Gi\u00f4s\u00e9p con H\u00eali, H\u00eali con M\u00e1tt\u00e1t, M\u00e1tt\u00e1t&#8230; con \u0110av\u00edt&#8230; Giu\u0111a con Giac\u1ed1p, Giac\u1ed1p con Ys\u00e1c, Ys\u00e1c con \u00c1praham&#8230; Sem con N\u00f4\u00ea, N\u00f4\u00ea con Lam\u00e9c, Lam\u00e9c con Matus\u00eala, Matus\u00eala con H\u00ean\u00f3c&#8230; \u00can\u00f3t con S\u1ebft, S\u1ebft con A\u0111am, A\u0111am con \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi.\u201d\n<small>Luca 3:23-38<\/small><\/p><\/blockquote>\n<dl class=\"resources\">\n<dt>Tham kh\u1ea3o<\/dt>\n<dd>Lee Jong Ho, Nh\u1eefng thi\u00ean t\u00e0i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i thi\u00ean t\u00e0i 1 (ti\u1ebfng H\u00e0n, \ucc9c\uc7ac\ub97c \uc774\uae34 \ucc9c\uc7ac\ub4e4 1), Geulhangari, 2007<\/dd>\n<dd>Kim Du Sik v\u00e0 Lee Hee Bong, Hi\u1ec3u bi\u1ebft Hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1ec1 Khoa h\u1ecdc \u0110\u1eddi s\u1ed1ng (ti\u1ebfng H\u00e0n, \uc0dd\uba85\uacfc\ud559\uc758 \ud604\ub300\uc801 \uc774\ud574), Ban xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Yonsei, 1990<\/dd>\n<dd>Gu Ja Hyeon, Th\u00ed nghi\u1ec7m b\u00ecnh c\u1ed5 thi\u00ean nga c\u1ee7a Pasteur (ti\u1ebfng H\u00e0n, \ud30c\uc2a4\ud1f4\ub974\uc758 \ubc31\uc870\ubaa9 \ud50c\ub77c\uc2a4\ud06c \uc2e4\ud5d8), Khoa h\u1ecdc Donga, th\u00e1ng 8, 2005<\/dd>\n<\/dl>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"C\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4 b\u00e9 c\u00f4 \u0111\u01a1n th\u00edch v\u1ebd tranh v\u00e0 ni\u1ec1m vui duy nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4 l\u00e0 quan s\u00e1t c\u00f4n tr\u00f9ng. C\u00f4 b\u00e9 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt r\u1eafn tr\u00ean c\u00e0nh c\u00e2y, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u00e1 hay m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng. C\u00f4 \u0111\u00e3 quan s\u00e1t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3 trong su\u1ed1t c\u1ea3&#8230;","protected":false},"author":19,"featured_media":59523,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[227,168],"tags":[],"class_list":["post-73095","bible_word","type-bible_word","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bible-science-vi","category-bible-word-vi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"C\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4 b\u00e9 c\u00f4 \u0111\u01a1n th\u00edch v\u1ebd tranh v\u00e0 ni\u1ec1m vui duy nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4 l\u00e0 quan s\u00e1t c\u00f4n tr\u00f9ng. C\u00f4 b\u00e9 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt r\u1eafn tr\u00ean c\u00e0nh c\u00e2y, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u00e1 hay m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng. C\u00f4 \u0111\u00e3 quan s\u00e1t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3 trong su\u1ed1t c\u1ea3...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-06T01:31:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"962\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/\",\"name\":\"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/life-starts.jpg\",\"datePublished\":\"2022-05-09T00:00:25+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-06T01:31:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/life-starts.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/05\\\/life-starts.jpg\",\"width\":1500,\"height\":962},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/bible_word\\\/life-starts\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/\",\"name\":\"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi\",\"description\":\"With Mother\u2019s heartwarming love, we deliver eternal happiness to seven billion people in the world.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi-VN\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#organization\",\"name\":\"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c\",\"url\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi-VN\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png\",\"width\":1001,\"height\":1331,\"caption\":\"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/watv.org\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCioiBk9rS5Dv5j66hUipsuQ\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc","og_description":"C\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4 b\u00e9 c\u00f4 \u0111\u01a1n th\u00edch v\u1ebd tranh v\u00e0 ni\u1ec1m vui duy nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00f4 l\u00e0 quan s\u00e1t c\u00f4n tr\u00f9ng. C\u00f4 b\u00e9 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t v\u1eadt r\u1eafn tr\u00ean c\u00e0nh c\u00e2y, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u00e1 hay m\u1ed9t h\u1ea1t gi\u1ed1ng. C\u00f4 \u0111\u00e3 quan s\u00e1t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a v\u1eadt th\u1ec3 \u0111\u00f3 trong su\u1ed1t c\u1ea3...","og_url":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/","og_site_name":"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi","article_modified_time":"2022-10-06T01:31:29+00:00","og_image":[{"width":1500,"height":962,"url":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/","url":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/","name":"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng - Kinh Th\u00e1nh v\u00e0 Khoa h\u1ecdc","isPartOf":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg","datePublished":"2022-05-09T00:00:25+00:00","dateModified":"2022-10-06T01:31:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi-VN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/#primaryimage","url":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg","contentUrl":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/life-starts.jpg","width":1500,"height":962},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/bible_word\/life-starts\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/watv.org\/vi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb s\u1ef1 s\u1ed1ng"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#website","url":"https:\/\/watv.org\/vi\/","name":"H\u1ed9i Th\u00e1nh c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ch\u00faa Tr\u1eddi Hi\u1ec7p H\u1ed9i Truy\u1ec1n Gi\u00e1o Tin L\u00e0nh Th\u1ebf Gi\u1edbi","description":"With Mother\u2019s heartwarming love, we deliver eternal happiness to seven billion people in the world.","publisher":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/watv.org\/vi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi-VN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#organization","name":"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c","url":"https:\/\/watv.org\/vi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi-VN","@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png","contentUrl":"https:\/\/watv.org\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/WorldMissionSociety_ChurchofGod_Symbol_Logo.png","width":1001,"height":1331,"caption":"World Mission Society Church of God - \ud558\ub098\ub2d8\uc758\uad50\ud68c \uc138\uacc4\ubcf5\uc74c\uc120\uad50\ud611\ud68c"},"image":{"@id":"https:\/\/watv.org\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCioiBk9rS5Dv5j66hUipsuQ"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/bible_word\/73095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/bible_word"}],"about":[{"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/bible_word"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73095"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/bible_word\/73095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73513,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/bible_word\/73095\/revisions\/73513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/watv.org\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}