Библийн үг

Алга болсон амлалт, Алгасал баяр

Сүүлчийн зоог, сүүлчийн гуйлт

Амийн зураг төсөл, ДНХ

“Өнөөдөр бид Бурхан амийг бүтээхдээ ашигласан хэлийг сурч байна. Бурханы хамгийн ариун, хамгийн эрхэм нандин бэлгийн нарийн төвөгтэй байдал, үзэсгэлэн төгөлдөр, ер бусын гайхамшгийг улам бүр биширч байна.” 2000 оны 6 сарын 26-нд хүний геномын анхны зураг төсөл гарчээ. 20-р зууны сүүлийн арван жилд шинжлэх ухааны салбарт хамгийн том төсөл болоод байгаа анхны Хүний геномын зураг төслийг боловсруулж дууссаныг мэдээллэхдээ АНУ-ын ерөнхийлөгч Клинтон ийнхүү мэдэгдэв. Олон олон хүнийг бишрүүлэх хүний генийн нууц руу өнгийн харцгаая. Нууцын түлхүүр, ген Геном гэдэг нь амьд организмд байдаг генетикийн бүхий л мэдээллийг харуулдаг ген, хромосом гэх хоёр үгийн нийлэмж юм. Хүний геномын анхны төслийг боловсруулж дуусгах гэдэг нь хүний биеийн бүрэн зураг төсөл нүдэнд харагдахуйц ил боллоо гэсэн үг. Энэ нь шинээр эм зохиох,…

Өөрийгөө хоослох ухаан, апоптоз

Навчис шаргалтах намар. Ид зунаар ногоохон навчсаа гайхуулж, өтгөн ой бий болгож байсан модод өдөр өдрөөр өнгөө өөрчлөн, навчсаа гүвнэ. Шаргалхан навчис хамаг хүчээ шавхан, гоёмсог өнгөө сүүлийн удаа бэлэглэчихээд хагдран унана. Унасан навчис ганцаардмал уйтай харагдаж мэдэх ч угтаа бол модод хангалттай их ус, шим тэжээл авч чадахааргүй нөхцөлтэй тулгарах хүйтэн өвөлд л навчсаа гүвэн байж бэлдэж байгаа нь энэ. Навчис харин шинэхэн нахиа ургах боломж бүрдүүлж, зай гаргаж байгаа болохоороо мөн л ирэх хавартаа бэлдэж буй нь энэ аж. Намартаа навчис хагдрахтай адилхан үйл явц хүмүүн бидний бие дотор ч мөн явагддаг байна. Энэ бол эсийн програмчлагдсан үхэл буюу апоптоз. Апоптоз нь хатаж унасан ургамлын ногоон навч, эсвэл хагдарч унасан цэцгийн дэлбээ зэргийг тодорхойлсон грек үгнээс үүсэлтэй. Модод…

Шавьжнаас сурсан мэргэн ухаан, хамтын оюун ухаан

Нэг үүрний шоргоолжнууд хоол хүнсний үйрмэг зөөн, тун эмх цэгцтэйгээр жагсаалаар явна. Шоргоолжны цуваа явах замаа яв цав мэдэж байгаа аятай эхлэлийн болон төгсгөлийн цэгтээ дорхноо л нийлнэ. Биеэс нь хэдэн арав дахин том хоол хүнс төгс цуваа үүсгэн явах шоргоолжны сүргийн хөдөлгөөнөөр хормын төдийд л алга болно. Харин ганцаараа явж байгаа шоргоолжийг харахаар хамаа замбараагүй тал тал тийш явж, замдаа таарсан болгоноос эв дүйгүй гэгч нь зайлсхийх нь тийм ч ухаалаг харагдахгүй. Харин шоргоолжнууд нэгдэхээрээ хоол хүнсээ нэг дор олчихно. Ёстой гайхалтай. Гоц гойд математикч, шоргоолж Хамтын ажиллагаа эсвэл өрсөлдөөнөөр олж авдаг оюуны чадварыг хамтын оюун ухаан гэдэг байна. Энэ нь тухайн хувь хүний оюун ухаанаас хол давсан их хүч, хүчин чармайлт гардаг аж. Америкийн шавьж судлаач Уильям Мортон…

Атомын нэгдэл

Орчлон ертөнц тэр чигээрээ матери. Эргэн тойрноо хальт харахад л ус, агаар, хад чулуу гээд байгалийн зүйлс, түүнчлэн хуванцар винил гээд хиймэл зүйлс ч бүгд л материас бүтсэн байдаг. Материйг жижиг хэсгүүдэд хуваавал юу болох бол? Цааш задарч хуваагдахгүй болтол нь хуваах юм бол материйн үндсэн нэгж болох атом үлдэнэ. Нэг төрлийн атомоос тогтсон, бүх юмсыг бүрдүүлдэг цэвэр бодисыг элемент гэж нэрлэдэг. Ойролцоогоор 110 гаруй элемент илэрсэн байдгийн 90 орчим нь байгальд байдаг. Түүнээс гадна ердөө 40 орчим элемент нь л түгээмэл юм. Химийн нэгдлийн нууц Нэгэн тоглоомын паркт жижиг жижиг дөрвөлжин өнгөт блокоор барьсан тосгон байдаг. Уран барилгын дурсгал гэгдэх томоохон барилга байгууламж, машин тэрэг, тоглоомын талбай дахь дүүжин савлуурыг ч хүртэл блок өрж барьдаг нь гайхалтай. Үүн шиг…

Бурханы сүм дэлхийн сайн мэдээний авралын зар нийгэмлэг дэлхийн бүх хүнд найдвар хайрлана.

Үл үзэгдэх гараар барьж байдаг экологийн тэнцвэр

Хаан оцон шувууны зулзага хойд зүгийн аварга салхич шувууны (giant petrel) дайралтанд өртөж байна. Энэ бол олон үзэгчдийн сэтгэлийг түгшээж, зүрхийг нь шимшрүүлсэн нэгэн баримтат киноны нэг үзэгдэл. Боломж харан отож байсан аварга салхич шувуу эцэг эх нь эзгүй байх зуур нялх хаан оцон шувууд руу дайрна. Нэг бяцхан оцон шувуу нь тусламж эрэх мэт зураглаач руу гүйнэ. Айж түгшсэндээ далавчаараа камерны хөл барьж, зураглаачаас гуйна. Гэвч зураглаачийн багийнхан юу ч хийж чадахгүй нөхцөл байдлыг ажигласаар л байна. Ажиглагчийн хувиар байгалийн агуу хууль, экосистемийн эсрэг зогсож чадаагүй болохоор арга ч үгүй биз ээ. Аварга салхич шувуу нялх оцон шувуунууд руу дайрч байгаан учир тэднийг ч мөн үүрэнд нь ангаахай дэгдээхий нь хүлээж байгаа болохоор тэр. Ээж салхич шувуу хоол хүнс…

Өөрчлөгдөшгүй мөнхийн хэм хэмжүүрийг хайх нь

Нэгэн ням гаргийн үдээс хойш хатагтай Ким гэрийнхэнтэйгээ цуг дэлгүүр хэсэв. Цаг агаар -2°C хэм сэрүүвтэр байсан тул тэд гадуур хувцсаа аваад машиндаа суулаа. Машиных нь GPS 5км орчим зайтай байдаг супермаркет хүртэл 20 минут явна гэж зааж байлаа. Юун түрүүнд эзэгтэй эхлээд нөхөртөө гутал авахаар явав. Нөхөр нь 275мм болон 280мм-н гутал өмсөж үзээд арай томыг нь авав. Тэгээд хүнсний тасгаас нь оройн хоолондоо 600гр үхрийн мах, 2 шил 1л сүү, 5кг хайрцаг алим худалдаж авав. Температур, хол ойрын зай, жин гээд бүгд л өөр өөр хэмжээтэй. Хүмүүн бид амьдралдаа тоо томшгүй их тоогоор хүрээлэгддэг. Эдгээрийг тодорхойлдог нэгж хэрхэн бий болсон юм бол? Соёл иргэншлийн барометр, нэгж Хүн төрөлхтөн газар тариалан эрхэлж, соёл иргэншил хөгжин цэцэглэж, улмаар хэмжих нэгжийн…

Үл үзэгдэх хүч, салхи

Салхи бол үл үзэгдэгч. Гэхдээ бид салхи байдгийг баттай мэдэрдэг. Найгах навчисаар, намирч хийсэх үс гэзгээр, эргэлдэх цаасан сэнсээр гээд шууд бусаар салхины хөдөлгөөн харагдаж байдаг болохоор тэр шүү дээ. Хэлбэр дүрсгүй салхины сүр хүч хүн төрөлхтний түүхийг ч хүртэл өөрчилсөн байдаг. 16-р зууны үед тулаанд ялагдаж байсан Англи улс “Ялагдашгүй Армада” гэгддэг Испани улсын эсрэг дайтаад урьд хожид байгаагүйгээр ялалт байгуулжээ. Яг цагаа олж шуурсан хүчтэй салхи болон далайн урсгал Испаний хөлөг онгоцыг сөнөөхөд англичуудад давуу тал болсон байдаг. Салхи гэгч харагдахгүй мөртлөө хүмүүний амьдралд ихээхэн нөлөөлдгөөр барахгүй улс орны мандан бадрах уу, буурч доройтох уу гэдэгт ч нөлөөлөх юм. Салхи гэгч ингэхэд юу юм бол? Агаарын хөдөлгөөн, салхи Хялбараар хэлэхэд салхи нь агаар мандлын температур болон агаарын даралт…

Багаар ажиллаж, золиос туулан барьж босгох шоргоолжны хаант улс

Гудманд алхаж яваад доош харахаар бишгүй л харагдаж байдаг шавьж бий. Энэ бол шоргоолж. Гудамжинд төдийгүй модны холтос, сургуулийн тоглоомын талбай, бүр харамсмаар нь гэр, байшин дотор ч хүртэл явж байдаг. Эргэн тойронд хаа сайгүй таардаг өчүүхэн шавьж болохоор зарим хүн тэднийг төдийлөн ойшоодоггүй л дээ. Гэвч дэлхий дээр тэрхүү шоргоолж Мезозойн эриний сүүлчийн үе болох Цэрдийн галавын үеэс урт удаан хугацааны турш амьдарч байсныг нь хүн мэддэггүй. Шоргоолжны холын төрөл болох реликт модчин (callipogon relictus) болон аргалын хорхой ховордсоор байгаа1 бол харин шоргоолж маш их өсөн олширсон байдаг. Дэлхий дээрх нийт шоргоолжны тоо хамгийн багадаа арван квадриллион гэж тооцоолжээ. Шоргоолжны 15000 орчим төрөл зүйл байдгаас 5000 орчим төрөл зүйл нь тэмдэглэгдэж, одоо болтол олж нээгээгүй төрөл зүйлийн шоргоолж үй…

“Өөрийг минь” тусган харуулдаг толин тусгал мэдрэлийн эс

“Хайч, чулуу, даавуу” тоглохоор яагаад голдуу хайнцаад байдаг юм бол? Яагаад өөрийн мэдэлгүй гялс яг адилхан дүрс гаргадаг юм бол? Энэ тухайд Английн Лондонгийн их сургуулийн тархи, мэдрэлийн шинжлэх ухааны эрдэмтдийн баг нэгэн хөгжилтэй туршилтын үр дүнг нийтэлжээ. Тэд оролцогчдыг хоёулангийнх нь нүдийг боож, бас зөвхөн нэг хүнийх нь нүдийг боох зэргээр “хайч, чулуу, даавуу” тоглуулсан байгаа юм. Хоёулангийнх нь нүдийг боох үед хайнцах хувь 33% байсан нь тоон магадлалтай тохирч байв. Харин зөвхөн нэгнийх нь нүдийг боосон үед 36% болж өссөн байгаа юм. Энэ туршилтаар нүдийг нь боогоогүй оролцогч нүдээ боосон хүнийг дуурайсан хандлага ажиглагдсан аж. Иймэрхүү зүйл хүний өдөр тутмын амьдралд тохиолдож байдаг. Ангид хэн нэг нь эвшээхэд бусад оюутнууд бас халдварласан мэт хамт эвшээгээд унадаг. Өөд өөдөөсөө…

Баал ба Ашера

​1. Баал: Энэ нь “эзэн, эзэмшигч” гэсэн утгатай үг бөгөөд аянга цахилгааны бурхан, хур борооны бурхан, элбэг дэлбэг амьдруулдаг бурхан хэмээн шүтдэг байсан, Канааны газар тариалангийн бурхан юм.​ ​Канааны ойролцоох нутгийн олон улс үндэстэн Олон бурхант шашныг шүтдэг байв. Тэд олон бурхдаас өөрсдийн дуртай бурхнаа, хүсэл мөрөөдлөөсөө хамааран аль нэг бурхныг шүтдэг байжээ. Эдгээрээс Баалыг тариа будаа, жимс ногоо, мал сүрэг гэх мэтийг өсгөж арвижуулдаг бурхан хэмээн үзэж, Канааны эргэн тойрны олон улс оронд шүтэж байлаа. Иудагийн хаан Асагийн гучин наймдугаар жилд Израилийг захирах болсон Ахаб хаан Иезебел гэх харь эмэгтэйтэй гэрлэдэг. Иезебелийн эцэг Етбаал нь Тирийн хаан төдийгүй Баалын бурхны тахилч байв. Иезебел Израильд бэр болж ирсэн нь улс төрийн зорилго агуулаад зогсохгүй цаагуураа шашны зорилготой байжээ. Иезебел Баалын…

Асар

1. Арван тушаал ба асар Мосе Синаи ууланд Арван тушаал бичсэн чулуун хавтанг авах үед Бурхан түүнд тэнгэрийн ариун газрыг харуулсан байдаг. Мосе уулнаас бууж ирмэгцээ Израиль ард түмэнд Бурханы үгийг дамжуулж, Арван тушаал хадгалах асар майхан барихад шаардагдах алт, мөнгө, нарийн нэхсэн маалинга, даавуу гэх мэт асар барих материал ард түмнээс цуглуулав. Хүмүүс өдөр бүр сайн дурын өргөлүүдийг авчирдаг байсан бөгөөд асар барихад цуглуулсан материал хийх ёстой бүх ажил үйлчлэлд хангалттай хүрэлцээтэй байсан тул Мосе тэдэнд цаашид хандив авчрахгүй байхыг сануулан хэлэв (Гэт 35:4-36:7). Бурхан мэргэн ухаан, ойлголтыг өгсөн Безалел, Охолиаб болон бусад урчууд асар барьж эхэллээ. Тэгээд хоёр дахь жилийн эхний сарын эхний өдөр асар баригдсан юм. Тийнхүү тэд Арван тушаал сийлсэн чулуун хавтан бүхий гэрээний авдрыг ариунаас…

Эхийн бие дэх амийн ус-амнион шингэн

Нэгэн сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үйлдвэрийн сурталчилгаагаар усанд сэлж буй нярай гардаг. Толгойгоо ч даахгүй шинэ төрсөн нярай усанд сэлж байгааг хараад ихэнх хүмүүс үүнийг зураг авалтын тавилт гэж бодож байсан. Гайхалтай нь энэ үзэгдэл бол тавилт биш, бодит юм. Усан дотор нярай хүүхэд айх гэхээсээ илүү харин ч тухтай байдаг. Шинээр төрсөн нярай бүр ч дуртай байдаг байна. Тэд усан дотор тайван гэгч нь сэлж, нүдээ ч нээж чаддаг. Живлээ гэхэд бүр самардаж сэлнэ гээч. Ийм юм яаж байж болох вэ? Учир нь тэд ээжийнхээ хэвлий дэх амнион шингэн хэмээх усан дотор бүхэл бүтэн есөн сарын турш амьдарч байснаа санаж байгаа хэрэг. Гэхдээ төрснөөсөө хойш гурван сарын дараа бол мартдаг байна. Есөн сарын турш ургийг бүрхэж хүрээлж байдаг амнион шингэн…

Терафим

“Рахел тэрхүү гэрийн шүтээнүүдийг тэмээний тохшин доор хийгээд, түүн дээрээ суужээ. ... Лабан гэрийн шүтээнүүдээ эрсэн боловч олсонгүй. Иаков уурлаж, Лабантай маргалдав. ... Та хамаг юмыг минь нэгжээд гэрийнхээ ямар юмыг олов? Түүнийгээ энд миний ах дүү нар болон өөрийнхөө ах дүү нарын өмнө гаргаж тавь. Тэгээд бид хоёрын хэргийг шийдэг.” Эхл 31:34-37 Гэрийн шүтээнүүд буюу терафим нь Иаковын нагац Лабаны амьдарч байсан Месопотамид айл болгоны шүтэж байсан шүтээн юм. Иаков болон түүний гэрийнхэн нутагтаа буцаж ирэхэд түүний эхнэр Рахел эцгийнхээ гэрийн шүтээнүүдийг хулгайлж ирсэн үеэс шүүгчдийн үе, хаадын үе тэр ч байтугай бүр хойд Израиль, өмнөд Иуда гээд хуваагдсан хаанчлалын үе хүртэл Бурханы хуулийг үл хүндэтгэж байх үед элдэв шүтээнүүдийн хамт гэрийн шүтээн газар авсан юм. Ялангуяа шүүгчдийн үед…

Хорвоо ертөнцийг тольдох цонх, нүд

Утга зохиолын төрлөөр Нобелийн шагнал хүртсэн Хосе Сарамагогийн бичсэн “Сохор байдлын тухай эссэ” роман нь нэгэн хүн жирийн нэг өдөр машинаа жолоодож байгаад гэнэт сохор болж байгаагаар эхэлдэг. Удаа ч үгүй түүнийг асарч тойлж байсан эхнэр нь, эмчлүүлэхээр очсон эмнэлгийнх нь өвчтөнүүд, эмчилж байсан нүдний эмч нь гээд бүгд хараагүй болно. Тайлбарлахын аргагүй сохролт тахал аятай тархаж, нийгэм маш хурдацтай сүйрнэ. Энэ бол “Сохруудын оронд ганц нүдтэй нь хаан” гэдэг шиг харааны хүчийг бодитоор дүрсэлсэн зохиол юм. Бид харааны чухлыг байнга мартаж байдаг. Харин хараанаас хэр их хамаардгаа ойлгохын тулд ядах юмгүй, нүдээ анихад л болно. Хүмүүс ер нь маш их мэдээллийг хараагаар хүлээн авдаг тул мэдрэхүйн бараг 80% нь нүднээс хамаардаг байна. Биднийг болон ертөнцийг холбодог нарийн, боловсронгуй мэдрэхүйн…

Ариун Сүнсний ажил ба бузар муу сүнсний ажил

Протестант сүмд өвчин эмчлэх юм уу харь хэлээр ярихыг Ариун Сүнс авсны баталгаа гэж үзээд үүнийгээ их чухалд тооцдог. Ганц протестант биш, католик сүмд ч бас Мариагийн хөшөөнөөс нулимс дуслах юм уу хэн нэг өвчтөн эмчилгээ авах юм бол үүнийг нь Ариун Сүнсний ажил гэлцэнэ. Хэн нэгнийг ариун хүнээр өргөмжлөхдөө ч гайхамшиг үйлдэх чадварыг нь тэд шалгадаг байна. Гайхамшиг ба тэмдгүүд нь цөм Ариун Сүнсний ажил уу? Ариун Сүнсний ба бузар муу сүнсний ажлыг яаж ялгах вэ? Энэ талаар Библийн дагуух хариултыг олцгооё. Гайхамшиг тэмдэгт мэхлэгдэж болохгүй гэсэн захиас Гайхамшиг тэмдгүүдийг Ариун Сүнсний ажил гэж үздэг хүмүүс Есүс ч бас шавь нарын хамтаар олон гайхамшиг үйлдэж байсан болохоор гайхамшиг тэмдгүүд нь Ариун Сүнс хамт байгаагийн илэрхийлэл гэдэг. Гэвч Есүс Өөрийгөө…

​Үүл ба махан бие

Хуучин гэрээний Библид Христийн ирэлтийн талаарх олон зөгнөл байдаг. Харин Христ нууцаар ирэх тул тэр үеийн шашны удирдагчдын хувьд Христ болох Есүсийг хүлээн авна гэдэг нэн бэрх байлаа. Тиймээс Иохан элч “Есүс Христ махбодоор ирснийг хүлээн зөвшөөрөгч сүнс бүр Бурханаас бөгөөд Есүсийг хүлээн зөвшөөрдөггүй сүнс бүр Бурханаас бус. Энэ бол антихристийнх” хэмээн бичсэн байдаг (1Иох 4:2-3).Тухайн цаг үед Христийг махан биеэр ирсэн гэдэгт итгэх нь тийм хэцүү байсныг энэ ишлэл харуулж байна. Тиймээс анхны сүмийн итгэгчдэд байсан гол үзэл санааны нэг нь Христ махан биеэр ирсэн явдал байв. Тэдгээрээс Даниел эш үзүүлэгчийн үүлсээр ирэх тухай зөгнөлийг Библид хэрхэн тайлбарладгийг, мөн анхны сүмийн итгэгчид уг зөгнөлийг хэрхэн ойлгож хүлээн авсныг судалж үзье. “Би шөнийн үзэгдлийг харсаар байв. Харагтун, Хүний Хүү шиг…

Идэж болох хоол хүнс ба идэж болохгүй хоол хүнс

Мосегийн хууль дагадаг иудейн шашин ба Христийн хууль дагадаг Христийн шашны хооронд ялгаатай тал олон бий. Түүний нэг нь хоол хүнстэй холбоотой тушаал юм. Одоо Еден цэцэрлэгийн үеэс эхлэн Мосегийн хуулийн үе, цаашлаад анхны сүмийн үе хүртэл Бурхан хоол хүнсний асуудлын тухайд хэрхэн хуульчилж өгснийг нь дэс дарааллын дагуу авч үзээд, энэ тал дээр бидний мөрдөх ёстой шинэ гэрээний хууль нь юу болохыг нягталж үзэцгээе. ​Үе тус бүрд өгөгдсөн хоол хүнс 1. Еден цэцэрлэгт өгөгдсөн хоол хүнс Еден цэцэрлэгт Бурхан хүн төрөлхтөнд үрт ургамал, үрт жимс бүгдийг хоол хүнс болгон өгчээ. Бурхан —Үзэгтүн, газрын гадарга дээрх үрт өвс ногоо бүрийг, үрээ гөвдөг үр жимст мод бүгдийг Би та нарт өгнө. Тэр бүхэн та нарын хоол хүнс болно. Эхл 1:29 ​…