Итгэл & Амьдрал

Та сайхан амьдарч байна уу?

“Нью Йорк Таймс” сонины тоймч Дэвид Брүүкс өөрийн номондоо сайхан амьдарч байгаа эсэхээ үнэлж дүгнэхийг хүсвэл өөртөө дараах дөрвөн асуултыг тавиарай гэжээ. Нэгдүгээрт, би өөрийгөө хөгжүүлэхийн тулд цагаа чухал зүйлд зарцуулсан уу? Хоёрдугаарт, ирээдүй хойч үеийнхэндээ би юу өвлүүлж үлдээсэн бэ? Гуравдугаарт, дэлхий ертөнцийн хил хязгаарыг би давсан уу? Дөрөвдүгээрт, би хайрласан уу? Та сайхан амьдарч байна уу?

Улаан тэнгис хуваасан Бурхан

Хятад-Японы дайны үеэр Хятадын нэгэн номлогч зуу гаруй өнчин хүүхэд дагуулан дүрвэж явжээ. Идэх хоолгүй, явах газаргүй туйлын бэрх нөхцөлд номлогч бүр цөхрөнгөө бараад байв. Тэр үед нэг хүүхэд түүн дээр ирээд ингэж хэлжээ. “Багш аа, хүчтэй байгаарай. Бурхан биднийг харж хамгаалах болно оо. Бурхан Улаан тэнгисийг ч израиль ард түмний төлөө хуваасан шүү дээ.” “Тийм ээ, гэвч багш нь Мосе биш, надад гайхамшиг үйлдэх таяг ч алга байна.” Багшийгаа ийн итгэлгүй хариулахад нөгөө хүүхэд ингэж хэлэв. “Та Мосе биш ч Бурхан бол Улаан тэнгисийг хуваасан тэр Бурхан мөн шүү дээ.”

Одоо бидэнд хэрэгтэй зүйл, “өршөөл” ба “уучлал”

Дээр үед эрдэм номтой хүмүүс барагтай бол уурладаггүй, өршөөж, уучилж, тэвчдэг байхыг сайхан чанар гэж үздэг байжээ. Гудамж замд байдаг чадлаараа орилох юм уу дүрсхийн уурлаж муудалцах нь дорд хүмүүсийн хийдэг соёлгүй үйлдэл байжээ. Тэгтэл хэзээнээс ч юм хэн нэгэн дуугаа өндөрсгөн ярих нь харин ч ноён шиг хүндлүүлж байгаагийн хэлбэр болж. Хорвоо ертөнц өөрчлөгдсөн гэхэд дэндүү өөрчлөгдөж дээ. Хамтын ертөнцөд олон хүнтэй харилцаж амьдрахаар шархлах, шархлуулах зүйл их гарна. Хачирхалтай ч үнэндээ хүн өөрийнхөө бусдад хийсэн бурууг амархан мартчихдаг ч бусдын өөрт нь хийсэн бурууг санасаар байдаг. Тиймд хэзээ нэгэн цагт өшөөгөө авна гэж дотроо шийдэх нь ч бий. Тиймээс уур бухимдал эцэстээ өөрөө өөрийгөө л сүйрүүлэхэд хүргэдэг. “Anger (уур уцаар)” дээр ганц үсэг нэмэхэд “danger (аюул)” болох бөгөөд…

Саад хавчлага ерөөл болсон нь

Шатам халуун наран дор гэр бүлүүд маань тунхаглалын наадамд нэг сэтгэлээр оролцож, Хойд Энэтхэг даяар Сионы анхилуун үнэр түгээсэн юм. Би Шиллонг сүмийн ивээлтэй үүх түүхээс та бүхэнтэйгээ хуваалцмаар байна. Хэдэн сарын өмнө Шиллонг сүмийн залуучууд багийн хоёр ах дүүг сайн мэдээ тунхаглаад явж байхад нь протестант сүмийн пастор болон гишүүд тэднийг бүчээд зогсчихсон саад хийж байжээ. Тухайн үед үүнийг нь харсан олон хүн байж. Тэдний дундаас нэг эгч болж байгаа явдлыг хараад сэтгэл нь эмзэглэж, гэртээ харих замдаа нулимсаа барьж дийлээгүй гэнэ лээ. Тэрээр яагаад тэгж бодсоноо мэдэхгүй ч яг л өөрт нь болон гэр бүлд нь тийм зүйл тохиолдож байгаа юм шиг санагдан, манай хоёр ах дүүд санаа нь зовж байж л дээ. Тэгээд маш чухал нэг шийдвэр…

Энэтхэг, Шиллонг сүм

Өөр өнцгөөс сэтгэх нь

Үзэсгэлэнт байгальтай алдартай уулын аманд нэгэн томоохон зоогийн газар байлаа. Жихүүн салхитай өвөл болохтой зэрэгцэн явган аялагчдын тоо цөөрч, зоогийн газраар үйлчлүүлэгчид ч багасаад ирнэ. Тэгтэл нэг өдөр зочин ирлээ. Зоогийн газрын эзний багш холоос зорьж ирсэн нь энэ байлаа. “За, сайн сууж байв уу? Бизнес хэр байна даа?” “Таны харж байгаа шиг ганц ч үйлчлүүлэгч алга шив. Асуудал ч их байна аа.” “Намар ямар байв даа?” “Намрын өнгө үзэмжийг үзэж сонирхох гэсэн хүмүүс ямар их ирдэг гээч. Ёстой ухаан жолоогүй ажиллана шүү.” “Тэгвэл зун ямар байдаг уу?” “Зуны амралт гээд хүмүүс халуунаас дайжин, гэр бүлээрээ их ирнэ ээ. Хөл хөдөлгөөнд ч ёстой нэг даруулж өгнө.” “Тийм үү? Тэгвэл хавартаа ямар уу?” “Хүйтний эрч сулрахаар манай зоогийн газар хөл гишгэх…

Инээмсэглэлийн цэцэг

Солонгосчууд гэрэл гэгээтэй, аз жаргалтай инээж байгаа хүнийг хараад “Инээмсэглэлийн цэцэг дэлгэрч байна” гэж хэлдэг. Энэ илэрхийлэл нь хүмүүсийн баяр хөөртэй инээд хөөр, инээмсэглэлийг цэцэгтэй зүйрлэж буй хэрэг. Цэцэг нэг л өдөр гэнэт цэцэглэдэггүй шүү дээ. Ямар ч төрлийн цэцгэнд цэцэглэх хүртлээ тодорхой үйл явц гэж юм байх ёстой. Эхлээд үр тарина, дараа нь тэр үр соёолж булцуу гаргана. Энэ үйл явцын дараа бид нүд булаам цэцэгсийг бахдан харна. Инээд хөөр, инээмсэглэлийн цэцэг дэлгэрүүлье гэвэл эхлээд үр тарих ёстой. Инээмсэглэлийн цэцэг хамгийн сайн ургах таатай орчин бол баяр хөөр, талархлаар дүүрэн сэтгэлийн талбай юм. Уйтгар гуниг, үзэн ядалт ургах зайгүй, зүрх сэтгэлийн үржил шимт хөрсөнд тарьсан инээмсэглэлийн үр хурдан соёолж, булцуу гарган, “хүрэх төдийд л” үзэсгэлэнтэйеэ дэлгэрдэг. Хараад хараад уйдамгүй,…

Гэрч

Хүмүүс ямар нэг зүйл худалдаж авахдаа хэрэв тэр нь энгийн бараа бүтээгдэхүүн бол нэг их ач холбогдол өгөлгүй ганц нэг зүйл дээр нь анхаараад л шууд авчихдаг. Харин өндөр үнэтэй бараа бүтээгдэхүүний тухайд бол худалдаж авах эсэхээ шийдэх хэцүү байдаг мэт. Дараа нь ямар нэг эвдрэл гэмтэл гарчих вий гээд нэг бүрчлэн сайтар шалгана. Мөн худалдан авагчдын дийлэнх нь тухайн бараа бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж үзсэн хүмүүсийн сэтгэгдлийг харгалзах нь бий. Тэд чухал үнэ цэнэтэй эрүүл мэндтэй холбоотой асуудал дээрээ бол бүр ч нухацтай хандаж, аль эмнэлэг нь өвчнийг нарийн ширийн оношилж, эдгээж эмчилж байгааг энэ талын туршлагатай хүмүүсийн амнаас сонсох гэдэг. Үхэл амьдрал гэсэн амин чухал асуудал дээр анхаарал хандуулж буй Библийг анхлан суралцагчид ч мөн ялгаагүй. Тэд авралын үнэнийг хаанаас…

Нутгаасаа олж авсан шинэ хүсэл мөрөөдөл

Намайг дунд сургуульд орох үеэр гэрийн маань санхүүгийн байдал илт дордож, би аав ээжээсээ тусдаа амьдрах болов. Шинээр суурьших болсон газар маань нагац эгчийн амьдардаг Америк орон. Ингээд би хайртай гэр орныхноосоо хагацан, харьд цагаачилсан юм даа. Аз болоход дэлхийн нөгөө өнцөг дэх амьдрал маань тийм ч муу байсангүй. Сургуульд миний үеийн солонгос хүүхдүүд олон байв. Бас би америк хүүхдүүдтэй ч дорхноо дотноссон. Намайг Америкт ирээд нэг их удаагүй байхад эмээ маань надад санаа зовсондоо араас ирлээ. Тийм болохоор надад ганцаардсан, гадаадад орхигдсон мэт мэдрэмж огтхон ч төрж байгаагүй ээ. Гэхдээ л би Солонгосоо их санана. Хэдэн жил өнгөрч, Солонгосоос илүү Америкт дасал болсон ч зүрх сэтгэл минь нутагтаа тэмүүлсэн хэвээр. Хэрвээ би Америкт тэр чигтээ үлдсэн бол коллежоо төгсөөд…

И Мин Гюү / Солонгос, Соннам

Ертөнц дэх хамгийн үнэ цэнэтэй ажил

Хийж байгаа ажил тань хэр утга учиртай, хэр чухал болохыг мэдэх нь тухайн ажлын тал дээрх сэтгэл ханамж, үр ашгийг нэмэгдүүлэхэд тустай гэсэн судалгаа бий. Энэ бол Америкийн нэгэн профессорын утсаар дуудлага хийн их сургуулийн хандив цуглуулдаг дуудлагын төвийн ажилтнуудтай болон орон нутгийн спортын төвийн аврагчидтай хийсэн туршилтын үр дүн аж. Дуудлагын төвийн ажилтнуудыг өдөр бүр хүмүүсээс гэнэтийн дуудлагаар хандив хүсэхэд нь дургүйцлээ илэрхийлэх үйлчлүүлэгч ч бишгүй таардаг байна. Таагүй харилцаанаас болж сэтгэлээр унасан тэднийг өөрсдийнх нь хичээл зүтгэлээр тэтгэлэгт хамрагдсан оюутнуудтай түрхэн зуур уулзуулжээ. Тэгтэл ажилтнуудын сэтгэл санаа сэргэж, улмаар хандивын хэмжээ ч хоёр дахин нэмэгдсэн байгаа юм. Орон нутгийн спортын төвийн аврагчид ч мөн хүний амь нас үхлийн аюулаас аврагдсан талаар сонсоод, авран туслах ажилдаа илүү их цаг…

Гарын минь хээнцэр тансаг хумс

Бага байхад нэг ийм юм болж билээ. Би арав орчим л настай байсан. Сургуульдаа ирж очих замд маань нэг гоо сайхны дэлгүүр байдаг байлаа. Тэр дэлгүүрийн гадна хумсны будаг дүүрэн сагс байдаг байсан сан. Нэг удаа надаас хоёр насаар дүү охин дүү бид хоёр дэлгүүрийн хажуугаар өнгөрөхдөө тэр сагсны өмнө зогсов. Өнгө өнгийн шингэнээр дүүргэсэн жижигхэн шилтэй лакнууд ёстой гоё харагдаж байлаа. Өмнө нь би хумсаа огт будаж үзээгүй болохоор хааяа найзууд маань надад будсан хумсаа гайхуулахад нь миний атаархал төрдөг байсан л даа. Магадгүй тэрнээс ч болсон уу, сагстай хумсны будагнаас би өөрийн мэдэлгүй нэгийг бушуухан аваад халаас руугаа хийчихлээ. Яг тэр үед худалдагч дэлгүүрийнх нь урд нэлээн удаан зогссон биднийг сэжиглэнгүй байдалтай гарч ирэв. Тэрийг гялс анзаарсан дүү…

Ким Ду Ён / Аргентин, Буэнос Айрос

Өнөөдөр боломжтой зүйл өмнө нь яагаад боломжгүй байсан юм бол?

1970-аад оны сүүл үе хүртэл хүчилтөрөгчийн баг зүүлгүйгээр Эверестэд авирах нь боломжгүй гэж үздэг байжээ. Гэвч Райнхольд Месснер, Питер Хабелер нар хүчилтөрөгч багатай өндөрт дасан зохицохын тулд олон удаа бэлтгэл сургуулилт хийсний үр дүнд 1978 онд нэмэлт хүчилтөрөгчгүйгээр Эверестийн оргилд авирч гарсан анхны уулчид болов. Тэр цагаас хойш дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн 150 гаруй уулчин далайн төвшнөөс дээш 8000 гаруй метрийн өндөрт орших Эверестийн оргилд нэмэлт хүчилтөрөгчгүйгээр гарсан аж. Өнөөдөр боломжтой зүйл өмнө нь яагаад боломжгүй байсан юм бол?

​Жинхэнэ ачлах ёс

Нүгэлтэнд дуртай хүн гэж энэ хорвоод байхгүй байх. Хэрэв хэн нэг хүн Бурхан болон хүн төрөлхтний эсрэг жигшүүрт гэмт хэрэг үйлдсэн бол бүх хүн түүнийг “Үхвэл таарсан амьтан” гэж чичлэн, ар гэрийнхэн нь хүртэл түүнээс дөлнө. Гэвч эх хүний хувьд бол өөр. Бүх хүн түүнээс нүүр буруулсан ч эх хүн үргэлж хүүхдийнхээ талд байна! Заримдаа үр хүүхдээ зөв хүн болоосой гэж зэмлэн, алганы амт үзүүлж мэднэ л дээ. Тэглээ гээд хүүхдээ хэзээ ч хөсөр орхихгүй. Хүүхэд нь гэмт хэрэгтэн болсон ч “Би хүүдээ хайртай хэвээрээ” гэж хэлж чадах, эцсээ хүртэл үр хүүхдэдээ итгэж чадах цорын ганц хүн бол эх хүн юм. Тэнгэр Эх маань яг ийм л хайраар энэ дэлхийд ирсэн юм. Бидний тэнгэрт үйлдсэн нүгэл хичнээн ноцтой болоод үхэхээс…

​Нэг хүний халамж хайр чухал байдгийн учир

Төрөлт багасаж, хүн амын насжилт ихэссэнээс болоод цусны доноруудын тоо буурсаар байхад харин цус цусан бүтээгдэхүүн хэрэгцээтэй өвчтөнүүдийн тоо нэмэгдсээр байгаа. Цус сэлбэх шаардлагатай хүмүүст туслах хүсэл зорилгоор, мөн тухайн өвчтөн хэн нэгний аав, ээж эсвэл магадгүй бүр манай ах дүү, эгч дүү ч байж болно гэж бодоод би цусны донорын аянд оролцохоор шийдлээ. Арга хэмжээ эхлэхийн өмнө миний цус тэнцэх эсэхийг шалгуулахаар би эмнэлэг явж шинжилгээ өгөв. Харамсалтай нь би донор байх боломжгүй байлаа. Харин би ямар нэг байдлаар үнэхээр туслахыг хүсэж байсан тул бие бүрэлдэхүүнд нь оръё гэж шийдлээ. Арга хэмжээний өдөр цусны төв өглөө эртээс эхлэн хүн пиг болсон байлаа. Цусаа өгөхөөр болсон гэр бүлүүд гэрэлтэй инээмсэглэнэ. Би цусаа өгч чадаагүй ч тэдэнтэй хамт байгаадаа бас баяртай…

Ким Сон Сүг / Солонгос, Чүнжү

Эв нэгдлийн хүч

Африкийн ширэнгэн ойн хамгийн аймшигтай амьтан юу гэж та бүхэн бодож байна? Та хурц шүдтэй, бахим сарвуутай амьтан гэж бодож магадгүй л дээ. Гэхдээ догшин араатнуудыг ч хүртэл айлгаж дөнгөдөг амьтад байдаг нь “шоргоолж” гэнэ шүү. Шоргоолжны нүүдэл 5км урт цуваа үүсгэдэг байна. Бусад бүх амьтан шоргоолжны сүрэг харахаараа ум хумгүй зугтдаг юмсанж. Хуурай газар дээрх үлэмж биет амьтан болох заан ч хүртэл зугтана. Арслангууд ч мөн шоргоолжны нүүдлийн эсрэг чигт хар хурдаараа чавхаддаг байна. Тэдгээр амьтад шоргоолжноос айдаг шалтгаан нь тэдний хамтач сэтгэлгээ, багаар ажиллах чадварт нь байдаг аж. Ганц шоргоолж гэдэг тун өчүүхэн амьтан хэдий ч тэд хэдэн арван мянгаараа хүчээ нэгтгэхэд ганцхан өдрийн дотор үлэмж биет зааныг ч хүртэл яснаас нь өөр зүйл үлдээдэггүй байна. Бид дан…

Үүдэндээ хайр дүүрэн угтаж, үдье!

“Би яваад ирлээ.” “За, яваад ир дээ!” “Яваад ирэв үү? Өнөөдөр нэлээн ажилтай байсан байх даа?” Гэртээ орж ирэхдээ хамгийн түрүүнд гадагшаа гарахдаа хамгийн сүүлд дайран өнгөрдөг газар бол гэрийн үүд шүү дээ. Нэг гэрийнхний хувьд өдөр тутмын ажлын төлөө уулзаж, салдаг орон зай, зочин гийчний хувьд гэрийнхэн хамгийн түрүүнд мэндэлж угтдаг газар шүү дээ. Гэрт бол хэсэгхэн газар эзэлдэг ч айл гэрийн үүдний үүрэг харин өчүүхэн биш юм. Гэрийнхнээ гарахад нь үдэж, урам хүч өгөөд, гэртээ орж ирэхэд нь баяртайгаар угтан авах үед гэрийн үүд гэдэг зүгээр нэг орж гардаг орон зай биш, харин харилцан ойлголцох, эвсэн нэгдэх орон зай болж хувирах юм. Энэ сард гэрийнхээ үүдийг хайр дүүрэн газар болгоорой. Гэрийнхнээ орж гарах бүрд нь сэтгэлийн жаргал эдлээд…

Миний мөрөөдөл

1952 онд Шинэ Зеландын хамгийн алдартай уулчин Эдмунд Хиллари шаргуу бэлтгэл хийснийхээ эцэст Эверестэд авирах оролдлого хийсэн боловч бүтэлгүйтжээ. Тэгтэл хүмүүс түүнээс ийн асууж гэнэ. “Та Эверестийн оргилд гарах ямар хэцүү, ямар аюултайг нь мэдсэн юм чинь дахиж авирахгүй биз дээ?” “Үгүй дээ, би дахиад оролдоно. Яагаад гэвэл Эверестийн өндөр нь хэвээрээ байгаа, харин миний мөрөөдөл улам л өссөөр байгаа.” Дараа жил нь тэрээр Эверестийн оргилд хөл тавьсан анхны хүн болсон гэдэг.

Хязгаар

1900-аад оны үед хүндийн өргөлтийн төрөлд 500 фунт (ойролцоогоор 270кг) жинг хүний өргөж дийлэх дээд хязгаар гэж үздэг байв. Оросын домогт хүндийн өргөлтийн тамирчин Василий Алексеев ч мөн 500 фунтын штанг өргөх гэж оролдсон боловч бүтэлгүйтэж байжээ. Тэрээр 499 фунт өргөн, амжилт гаргаж байв. 1970 онд АНУ-ын Охайо мужид Хүндийн өргөлтийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн болжээ. Алексеев 500 фунтын жинтэй штангаас татгалзаж, дасгалжуулагчийнхаа 499 фунт гэж хэлсэн штангийг түүртэлгүй өргөчихөв. Удалгүй түүний өргөсөн жинг зарлав. 501.5 фунт! Түүнээс хойш 500 фунтаас дээш өргөх чадвартай хүндийн өргөлтийн олон тамирчин гарч ирсэн гэдэг.

Өөрчлөлт

Би ээжийнхээ гэдсэнд байхаас л Бурханы сүмд явдаг байж билээ. Энэ нь нэг ёсондоо эхийн хэвлийд байх үеийн итгэл гэсэн үг юм даа. Би ээжийнхээ итгэлээс хамааралгүй болж, өөрийнхөө итгэл дээр зогсох болсон үе маань миний дунд сургуульд байсан үе л дээ. Сургууль дээрээ өөр шашинтай олон найзтай байсан болохоор “Намайг тэнгэрийн хаанчлал руу хөтлөх үнэн нь юу юм бол?” гэж би гайхах болов. Энэ асуултынхаа хариуг би нэг их удсангүй оллоо. Сион дээр Библи хичээнгүйлэн үзээд ирэхээр шинэ гэрээний үнэнийг тодорхой ойлгох болов. Гэвч миний итгэлийн амьдрал ахлах сургуульд байхад маань нам зогсчихсон юм. Найзуудтайгаа цаг нөхцөөх маш дуртай байсан маань миний амьдралын тэнцвэрийг алдагдуулчихсан байж. Хичээлдээ явах дургүй болж, гэртээ байнга шөнө аажуу ирнэ. Заримдаа арайхийн ганц мөргөл…

Жан Е Жин / Солонгос, Ансан

Эгчийн өчил

Намайг бага сургуулийн хоёрдугаар ангид байхад өвлийн амралтаар цагаан сарын баяр болж байлаа. Манайхтай их ойр дотно амьдарч байгаад алслагдсан тосгон руу нүүсэн авга эгч маань манайд айлчлан ирэв. Удаан уулзаагүй тэднийхнийг хараад бид бүгд л инээд хөөр боллоо. Буцахынхаа өмнө авга эгч сална гэхээс сэтгэл нь өвдөн, дүү бид хоёрыг гэр рүүгээ авч явмаар байна гээд, энэ тэр юм үзүүлж, амттан шимттэн авч өгсөн юм. Би авгадаа их сайн байсан тул хамт явмаар санагдсан ч хичээл эхлэх гэж байсан төдийгүй машинд суухаараа амархан бөөлждөг гээд ээж аав хоёр маань намайг болиулав. Эцэст нь авга маань манай 7 настай дүүг л авч явсан юм. Тэр өдөр би жаахан ганцаардсан ч дүүтэйгээ тоглох үүргээс чөлөөлөгдсөндөө сайхан байлаа. Дүүг явснаас хойш нэг…

Хан Юү Ми / Солонгос, Чанвон

​Ах дүүсийн хайр нь аав ээжээ ачлах хамгийн дээд ачлал

И Сон Ги Солонгосын Чусон гүрнийг байгуулж, Тэжу хаан гэгдэх анхны хаан болов. Түүний тав дахь хүү И Бан Вон ихээхэн алдар нэр хүссэн нэгэн байжээ. Эцэг нэгтэй эх ондоотой дүү нарынх нь нэг угсаа залгамжлах хунтайж болоход уурласан И Бан Вон хоёр дүүгээ хоёуланг нь алжээ. Дараа нь Тэжу хааны хоёр дахь хүү хаан ширээнд заларсан боловч энэ удаа эх нэгтэй ах дүүс болох И Бан Вон, дөрөв дэх хүү И Бан Ган нарын хооронд зөрчилдөөн гарсан байгаа юм. Эхний эвдрэлцлийг ханхүү нарын эхний тулаан, харин дараагийнхыг нь ханхүү нарын хоёр дахь тулаан гэж нэрийддэг байна. Чусон улсын эхэн үед тохиосон энэхүү гэр бүлийн эвдрэлцлээс үүдсэн эмгэнэлт явдал өнөө үед ч мөн байн байн тохиодог. Хөрөнгийн стандартын дагуу топ…