विश्वास र जीवन

पेन्गुइनको उडान

एउटा पिन्गुइनको बच्चाले आकाशमा ‘स्कुआ’ (एक प्रकारको समुद्री चरा) उडिरहेको देख्यो, र ऊ गहिरो सोचमा डुब्यो । “म पनि त्यो चराजस्तै उड्न पाए त ! यसरी डुलुक्क-डुलुक्क हल्लिँदै हिँड्न पटक्कै मन छैन । अरूले हेर्दा यो कस्तो हास्यास्पद देखिन्छ । मसँग पखेटा भएकोले कडा मिहिनेतका साथ अभ्यास गरें भने त, कसो उड्न नसकिएला र ?” त्यो बच्चा पेन्गुइनले उड्नका लागि आफ्नो पूर्ण शक्ति लगायो । तर दुःखको कुरा, उसले आफ्ना पखेटाहरू जतिसुकै जोडले फड्फडाए पनि उड्न सकेन । लगातार असफलताबाट निराश भएको देखेर, आमा पेन्गुइनले उसलाई बरफको एउटा अग्लो पर्खालमा लिएर गइन् । बच्चा पेन्गुइनले तल हेऱ्यो, तर उसलाई रिंगटा लागेजस्तो भयो । “केही हुँदैन, चिन्ता नगरी सिधै हाम फाल । तिमी उड्न सक्छौ !” सानो पिन्गुइन निकै डराएको थियो, तर…

एक अद्भुत उडानको रहस्य

समुद्री चराहरूमध्ये सबैभन्दा ठूलो चरा भनेकै आल्बाट्रोस हो । तर जमिनमा भने यो चरा त्यति आकर्षक देखिँदैन । भारी शरीरले लामा पखेटाहरू लतार्दै भद्दा तरिकाले हिँड्ने यी चराहरूको स्वरूप निकै हास्यास्पद देखिन्छ । कतिपयले यसलाई ‘लाटो चरा’ समेत भन्ने गर्छन् । तर आकाशमा उड्दा भने यसको कहानी बिल्कुलै फरक छ । आफ्ना दुवै पखेटाहरू दायाँ-बायाँ फैलाउँदा यसको लम्बाई २ देखि ३ मिटरसम्म पुग्छ र यिनै पखेटाहरूको मद्दतले गर्दा यसले सबैभन्दा उच्च र लामो दूरीको उडान भर्न सक्छ । सुरुमा उडान भर्न मात्र अलिकति धौ-धौ पर्ने हो, तर एक चोटि हावामा माथि पुगेपछि, यसले बिना कुनै विश्राम कयौँ दिनसम्म सयौँ किलोमिटरको दूरी तय गर्न सक्छ । आफ्ना लामा पखेटाहरूलाई फैलाएर, पखेटा फिटिक्कै नफड्फडाइ आकाशमा तैरिएको त्यो दृश्य साँच्चै नै लोभलाग्दो देखिन्छ…

प्राइमिङ इफेक्ट

यदि कुनै महत्त्वपूर्ण खेल हारेको खेलाडी वा टोली विज्ञापनमा देखिन्छ भने उक्त उत्पादनको विज्ञापनमा खासै भरोसा लाग्दैन । यो कुनै आधारहीन कुरा होइन । बजारशास्त्र पद्धतिको रूपमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने ‘प्राइमिङ इफेक्ट’ (priming effect) ले यसको कारण बुझाउँछ । मनोविज्ञानमा, प्राइमिङ एउटा अन्तर्निहित स्मृति प्रभाव (implicit memory effect) हो, जसमा एउटा उत्तेजक (stimulus) को अनुभवले अर्को उत्तेजकप्रतिको प्रतिक्रियालाई प्रभाव पार्छ । मानिसहरू सकारात्मक भावनाद्वारा प्रभावित हुँदा वस्तुहरूप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण राख्ने र नकारात्मक भावनाद्वारा प्रभावित हुँदा नकारात्मक दृष्टिकोण राख्ने प्रवृत्तिका हुन्छन् । त्यसैले, एउटा विश्व प्रसिद्ध पेय पदार्थ कम्पनीले गम्भीर बहसका कार्यक्रम वा सङ्कट र दुर्घटनाका समाचारलगत्तै आफ्ना विज्ञापनहरू प्रसारण नगर्ने कडा नियम बनाएको छ । कारण यसले उक्त उत्पादनको राम्रो छविलाई फितलो बनाउँछ । प्राइमिङ इफेक्टलाई मानव सम्बन्धमा पनि…

सत्य बताउने

संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रमुख अस्पतालहरूले ‘सत्य बताउने’ (Tell the truth) कार्यक्रम लागू गरिरहेका छन् । उक्त कार्यक्रम चिकित्सा क्षेत्रमा हुने गल्ती वा लापरबाहीहरूका लागि तयार पारिएको हो । कुनै पनि चिकित्सा त्रुटि हुँदा चिकित्सकको टोलीले बिरामीको परिवारलाई भेट्छ, अनुसन्धानमा इमानदार रहने वाचा गर्दै, परिवारको पीडामा मलम लगाउँछ र उनीहरूप्रति सहानुभूति प्रकट गर्दछ । यदि स्पष्ट अनुसन्धानमार्फत चिकित्सा टोली दोषी पाइएमा, उक्त टोलीले निष्कपट रूपमा माफी माग्छ र उचित क्षतिको प्रस्ताव गर्दछ । सहज रूपमा भन्नुपर्दा, योचाहिँ आफ्नो गल्ती स्वीकारेर त्यसको लागि क्षमायाचना गर्ने कार्य हो । भनिन्छ, कि चिकित्सा टोली दोषी प्रमाणित नभए पनि, उनीहरूले देखाएको प्रयास र सद्भावका कारण बिरामीको परिवारलाई पीडाको अनुभूति कम हुन्छ । यो कार्यक्रम लागू गरेका अस्पतालका अनुसार चिकित्सा क्षेत्रमा हुने गल्ती वा लापरबाही विरुद्ध दर्ता…

घमण्ड नगरौं

पर्वतारोहण गर्न मन पराउने जो कोहीले पनि आफ्नो जीवनमा कम्तीमा एक पटक देख्ने सपना हो, पर्वतारोहण । तर पर्वतारोहण गर्नु सजिलो काम भने पक्कै होइन । पर्वतहरू निकै अग्लो हुने भएकोले पदयात्रा गर्न एकदमै कठिन हुन्छ, जसले पर्वतारोहीहरूलाई हतोत्साहित बनाउँछ र यसले निरन्तर दुर्घटनाहरू निम्त्याउँछ । यस्ता पर्वतहरूमा हुने १० प्रतिशत दुर्घटनाहरू लड्नाले हुन्छन्, र आश्चर्यको कुरा मानिसहरू हिमालको चुचुरोमा पुगेपछि झन् धेरै लड्ने गर्छन् । त्यसैले भन्ने गरिन्छ, कि हिमालले घमण्डलाई कहिल्यै स्वीकार गर्दैन । कठिन यात्रा पार गरेर हिमालको चुचुरोमा पुगेपछि मानिसहरूले राहत महसुस गर्छन् र आफ्नो तनावलाई भुल्छन् । उनीहरूले गौरवशाली महसुस गर्न सक्छन् । तर हिमालको चुचुरोमा पुगेर गरिने घमण्डले भयानक दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले चुचुरोमा पुगे पनि अब अगाडि के र कसरी गर्ने भन्ने…

उत्तेजना र प्रतिक्रियाबीच

उत्तेजना र प्रतिक्रियाबीच एउटा खाली ठाउँ हुन्छ । त्यही खाली ठाउँमा आफ्नो प्रतिक्रिया रोज्न सक्ने स्वतन्त्रता र शक्ति लुकेको हुन्छ । अनि त्यो प्रतिक्रियाले नै हाम्रो विकास र खुसीलाई निर्धारण गर्दछ । दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा कुख्यात अश्विज (Auschwitz) यातना शिविरमा बन्दी बनाइएका र आफ्नो दृढ इच्छाशक्तिका कारण जीवित रहन सफल भएका मनोचिकित्सक भिक्टर ई. फ्रान्कल (Viktor E. Frankl)ले आफ्नो पुस्तकमा यस्तो कुरा लेखेका थिए । सजिलो गरी भन्नुपर्दा, मानौं : एउटा घमाइलो दिनमा परिवारसँग घुम्न जानका लागि तपाईंले खुसीसाथ गाडी चलाउँदैहुनुहुन्छ, तर अचानक पछाडिबाट आएको गाडीले तपाईंलाई ओभरटेक गर्दै बाटो छेक्छ । यस्तो अवस्थामा कि त रिसाएर झर्किन सकिन्छ, कि त त्यसलाई बेवास्ता गर्न सकिन्छ । रिसका कारण परिवारसँगको त्यो रमाइलो यात्रा बिगार्ने, कि आफ्नो मुडलाई राम्रो बनाएर परिवारसँग रमाइलो समय…

परीक्षाका फाइदाहरू

टमाटरलाई स्वादिलो बनाउने एउटा गज्ज्बको तरिका छ, त्यो नै चिचिला लाग्नेबित्तिकै सियोले हल्का घोचेर त्यसमा सानो प्वाल पार्ने प्रक्रिया हो । यसो गर्दा, टमाटरको बोटले आफ्नो घाउ निको पार्नका लागि जराबाट थप पोषक तत्वहरू तान्दछ । यो प्रक्रियाले गर्दा, बोटमा रोग र कीराहरूसँग लड्ने क्षमता विकास हुन्छ र यसले अझ बढी पौष्टिक फल फलाउन सक्छ । योजस्तै मानिसका लागि पनि उचित किसिमको कष्ट हुनु खराब होइन । हाम्रो जीवनलाई समग्रमा हेर्ने हो भने, यस्ता कष्ट र परीक्षाहरू लाभदायक छन् । दुःखका पहाडहरू पार गर्न सङ्घर्ष गर्दैजाँदा हामीभित्र दृढ इच्छाशक्ति पैदा हुन्छ र त्यो कष्टलाई जितेपछि एउटा छुट्टै उमङ्ग आउनुका साथै जीवनको वास्तविक अर्थ बुझ्न पुगिन्छ । हिजोआज खासै दुःख-कष्ट नभोगी हुर्किएका र जे खोज्यो त्यही तुरुन्तै पाइहाल्ने बानी परेका केटाकेटीहरूलाई केही…

स्वर्ण पदकभन्दा अझ मूल्यवान कुरा

ओलम्पिक खेलहरूमा सुन, चाँदी र कास्य पदकहरू मात्र हुँदैनन् । त्यहाँ एउटा यस्तो पदक पनि हुन्छ जसको खेल नतिजासँग कुनै सम्बन्ध हुँदैन । अनि यसलाई सक्रिय खेलाडी नभए पनि जित्न सकिन्छ । वास्तवमा यो नै पियरे दे कुबर्टिन पदक (Pierre de Coubertin Medal) हो जुनचाहिँ साँचो खेल भावनालाई आत्मसात गर्ने व्यक्तिलाई दिइन्छ । यो पदकको नाम आधुनिक ओलम्पिक खेलका संस्थापकको नामबाट राखिएको हो । ओलम्पिकमा धेरै जना स्वर्ण पदक विजेता भएका छन् । तर यो पदक स्थापना भएको वर्ष सन् १९६४ देखि सन् २०१६ सम्म जम्मा १७ जनाले मात्र कुबर्टिन पदक जितेका छन् । त्यसैले योचाहिँ स्वर्ण पदकभन्दा पनि अझ सम्मानजनक पुरस्कार हो जस्तो लाग्छ । १७ जनामध्येका एक क्यानाडाका लरेन्स लेमिउक्सले सन् १९८८मा, सियोल ओलम्पिक खेल प्रतियोगितामा भाग लिएका थिए ।…

राम्ररी अध्ययन गर्ने तरिका

कुनै पनि कुरामा ज्ञान हासिल गर्दा त्यो कुरा राम्ररी बुझेको छ कि छैन भनेर थाहा पाउने एउटा तरिका छ । त्यो तरिका भनेकै अरूलाई बुझाउनु हो । कुनै कुरा थाहा भए पनि, यदि त्यसलाई शब्दमा उतार्न सकिँदैन भने, त्यसलाई पूर्ण रूपमा बुझेको भनेर भन्न सकिँदैन । त्यसैले यहुदीहरूको ‘हाव्रुता’ (Havruta) सिकाई विधिले धेरैको ध्यानाकर्षण गरेको छ, यो विधिले थुप्रै प्रखर दिमागहरू (प्रतिभावान व्यक्तिहरू) जन्माएको छ । यहुदी पुस्तकालयहरूको वातावरण अन्य पुस्तकालयभन्दा निकै फरक छ, जहाँ मानिसहरू किताबको पाना पल्टाउँदासमेत आवाज नआओस् भनेर होसियार हुन्छन् । हाव्रुता सिकाईअनुसार, उनीहरूले अध्ययन गर्ने, कण्ठ गर्ने, र एक-अर्काको आमनेसामने बसेर छलफल गर्ने जस्ता कार्यहरू गर्छन्, अनि आफ्नो कुरामा सहमत गराउने प्रयास पनि गर्छन् । यस प्रक्रियामार्फत, उनीहरू आफ्ना विचार र ज्ञानलाई व्यवस्थित गर्छन् ।…

भाइलाई बचाउन

सन् २०१३ अप्रिल महिनामा कोरियाको सउलमा प्राथमिक तहमा अध्ययनरत दुई दिदी-भाइ विद्यालयबाट घर फर्किरहेका थिए । घर फर्कने क्रममा उनीहरूले खेल मैदानको नजिकै बाढी पम्प गर्ने मेसिनको प्लेट[plate of a flood pumping]माथि केही बच्चाहरू तल-माथि उफ्रिरहेका देखे । ती बच्चाहरू सबै त्यहाँबाट गएपछि भाइचाहिँ त्यो ठाउँमा गएर उफ्रिन थाल्यो । उसकी १२ वर्षिया दिदीले भाइलाई त्यहाँबाट निकालेर ल्याउन खोज्दा अचानक प्लेट पल्टिएर दुवै जना स्टेसनभित्र खस्न पुगे । ८ मिटर उचाइको स्टेसनभित्र पानीको गहिराइ १३० से.मि.(४.३ फिट) थियो । धन्न दिदीको उचाइ १५३ से.मि.(५ फिट) भएकोले तिनले पानीको सतहभन्दा माथि टाउको निकालेर सास फेर्न सकिन्, तर भाइको उचाइ १४० से.मि.(४.६ फिट) भएकोले ऊ पूरै पानीमा डुबेको थियो । यसकारण भाइले सास फेर्न सक्ने गरी दिदीले उसलाई बोकेर आफ्नो पैताला उचालिन्…

खरबूजा प्रेमी बहिनी

‘खरबूजा सौखिन’ र ‘खरबूजा प्रेमी’ यीचाहिँ मैले मेरी बहिनीलाई दिएका उपनामहरू हुन् । उनलाई खरबूजा एकदमै मन पर्छ, तर मलाई चाहिँ त्यो खाँदाखेरि बीच-बीचमा बीउहरू आइरहने भएकोले अलि झन्झटिलो लाग्छ । बहिनी कामबाट घर आएपछि आमाले काटेर फ्रिजमा राखिदिनुभएको खरबूजा लिएर आफ्नो कोठामा जान्छिन् । अनि उत्साहित हुँदै सबै खरबूजा धमाधम खान्छिन् । उनले गर्मीयाममा त्यसो गरेको प्रायः म दिनहुँ देख्दछु । मैले आमालाई खरबूजा कहिले-कहिले किनेर ल्याउने गर्नुहुन्छ भनेर सोध्दाखेरि उहाँले एक हप्तामा एक चोटि किन्ने गरेको कुरा बताउनुभयो । मेरी बहिनी एकलैले एक महिनामा लगभग ५ वटा खरबूजा खाने गर्दिरहेछिन् । खरबूजा खाँदा-खाँदा कस्तो अमन नभएको होला भनेर म छक्क पर्थें । उनले जाडोयाममा समेत “खरबूजा खान मन लाग्यो” भन्ने गर्छिन् । कस्तो अचम्म ! पक्कै पनि आमाले…

होङ जङ उन / सउल, कोरिया

​चोरको मन फर्काइदिएको नोट​

बेलायतको सानो रिसोर्ट सहरमा एइलिन नाउँकी एक जना नर्स बसोबास गर्थिन् । बिरामीलाई भेट्न जाँदाखेरि प्रायः उनी साइकल प्रयोग गर्ने गर्थिन् । तर कुनै एक दिन, बिरामीलाई उपचार र परामर्श दिएर बाहिर निस्कँदा उनको साइकल गायब भएछ । त्यो दिनमा भेट्न जानुपर्ने बिरामीहरू धेरै थिए, अनि त्यो साइकल उनको साथीको चिनो पनि भएकोले उनलाई धेरै रीस उठेछ । तैपनि मनलाई शान्त पार्दै उनले एउटा नोट लेखेर भित्तामा टाँसिदिइछन् । “अनुरोध गर्छु । मेरो साइकल फिर्ता गरिदिनुहोस् । माया मात्र पाउँदैआएको त्यो मेरो साइकल, मालिकविना एकदमै डराउँछ ।” भोलिपल्ट, कतै पाइहालिन्छ कि भन्ने मन लिएर साइकल हराएको ठाउँमा गएकी ती नर्सको मुहारमा खुशीको मुस्कान लहराएछ । हराएको साइकल त नयाँ ताला लगाएर बत्तीको खम्बामा बाँधेर राखिएको थियो । “माफ गर्नुहोस् ।…

छोरा-छोरीहरू किशोरावस्थामा छन् भने

बच्चाहरू आमाबाट एकछिन मात्र छुट्टिनुपऱ्यो भने आकाशै खसेझैँ गरेर डाँको छोडेर रुने गर्छन् भने आमालाई देख्यो भने तुरुन्त मुस्काउँछन् । आमाले जे भने पनि उनीहरू सजिलै विश्वास गर्छन् । तर बच्चा हुर्किएर विद्यालय जान थालेपछि उसलाई आफ्नी आमासँग भन्दा साथीहरूसँग बढी समय बिताउन मन पर्छ, अनि उसले आमासँग कुराहरू लुकाउन थाल्छ । अझ उसमा झट्टै रिसाउने स्वभाव देखा पर्छ । अनि उसले बाहिरी स्वरूपमा बढी ध्यान दिने र आफ्नो कोठाको ढोका बन्द राख्ने गर्छ । यी सबै किशोरावस्थामा पुगेपछि देखा पर्ने स्वभावहरू हुन् । किशोरावस्था भनेको कुनै पनि बच्चाले वयस्क बन्ने क्रममा भोग्ने पीडाजस्तै हो । बुबा-आमाले पनि त्यो पीडा सँगै सहनुपर्ने हुन्छ । बच्चाहरूले आफ्नो शारीरिक र मानसिक परिवर्तनप्रति अनौठो महसुस गर्छन् भने बुबा-आमाचाहिँ आफ्ना बच्चाहरूको अनियन्त्रित व्यवहारप्रति चिन्तित…

परिवारको भावनाको कदर गर्ने !

मानिसमा खुशी, नैराश्यता, रिस, अपेक्षा, डर र कृतज्ञता जस्ता धेरै भावनाहरू हुन्छ । ती भावनालाई कसरी हुन्छ अभिव्यक्त गर्ने मन पनि हुन्छ, अनि अरू कसैले त्यसको कदर गरिदियो भने स्थिरता र खुशी महसुस हुन्छ । हामीले आफ्ना भावनाहरूलाई जीवन्त रूपले अभिव्यक्त गर्दै एक-अर्काको भावनालाई बुझिदिएर स्वीकार्नुचाहिँ वार्तालापको मूलभूत आधार पनि हो । एक-अर्काको सोचाइ फरक भए तापनि पहिला अर्को व्यक्तिको भावनालाई बुझिदियौं भने एक-अर्कासँग राम्ररी वार्तालाप गर्न सकिन्छ । यहाँहरू आफ्नो परिवारको कुरा सुनिदिँदै उनीहरूको भावनाको कतिको कदर गर्दैहुनुहुन्छ ? यो महिनामा आफ्नो परिवारका फरक-फरक भावनाहरूको कदर गर्दै सक्रियतापूर्वक सहानुभूति दर्शाउन कोसिस गर्नुहोस् । परिवारका भावनाहरू पनि परिवारजत्तिकै अमूल्य हुन्छन् ।   सुझाव परिवारको भावना पढ्ने (“तपाईं आज खुशी देखिनुहुन्छ त ।” “थकाइ लागेको छैन ?”) कुरा राम्ररी सुनिदिएर भावना…

मस्तिष्कले नजान्ने कुरा

हाम्रो शरीर मस्तिष्कको आदेशअनुसार चल्दछ । यदि मस्तिष्कले काम गर्न छोड्यो भने शरीरका अन्य अङ्गहरूले आफ्नो भूमिका राम्ररी निभाउन सक्दैनन् । त्यसैले त शरीरको सबैभन्दा महत्वपूर्ण अङ्ग नै मस्तिष्क हो । मस्तिष्कले शरीरको इन्धन भन्न सकिने रगत धेरै मात्रामा लिँदछ अर्थात् त्यसले त्यतिसम्म महत्वपूर्ण कार्यहरू गर्दछ भन्ने कुरा हो । तर मस्तिष्कको एउटा कमजोर पक्ष छ । यदि तपाईंले केही कुरा भन्नुभयो भने त्यो कसलाई भनेको हो भन्ने कुरा मस्तिष्कलाई थाहा हुँदैन । यदि तपाईंले कसैप्रति नकारात्मक बोली बोल्नुहुन्छ भने त्यो अरूलाई भनेको हो कि, आफैलाई भनेको हो भन्ने कुरा मस्तिष्कले राम्ररी छुट्ट्याउन सक्दैन र त्यसले शरीरमा तानव पैदा गर्ने हर्मोन छोड्न आदेश दिन्छ । तर यसको ठीक विपरीत यदि तपाईंले कसैप्रति सकारात्मक बोली बोल्नुहुन्छ भने मस्तिष्कले त्यो आफूलाई नै…

भाइले बनाएको अण्डाको परिकार

मेरो भाइ सानो छँदा उसलाई अण्डाका परिकारहरू बनाउन सिक्ने इच्छा थियो । त्यसैले आमाले हामीलाई भेला गर्नुभएर “भाइले पकाएको परिकार नमीठो भयो भने पनि खाइदिनू ल” भन्नुहुन्थ्यो । पहिलो पल्टमा अण्डा अलि पाकेको थिएन । कसैले पनि त्यो खान नचाहिरहेका बेला उसले आएर सोध्यो, “कस्तो छ, ठीकै छ कि ?” “उम्, साँच्चै स्वादिष्ट छ !” आमाले भन्नुभयो । आमाले भाइको प्रशंसा गर्नुभएपछि हामीलाई आँखाले इसारा गर्दै त्यो खान भन्नुभयो । त्यसैले त्यो खानुबाहेक हामीसित अर्को विकल्प थिएन । भाइले फेरि अण्डाको परिकार बनाउन लाग्दा आमाले त्यो पाकेको छ कि छैन भनेर जाँच्न प्रेमपूर्वक सिकाइदिनुभयो । त्यो नयाँ जानकारीद्वारा उसको आत्मविश्वास बढ्यो, र उसले अण्डालाई अझ बढी पकायो । ऊ आफ्नो पकाउने शैलीप्रति सन्तुष्ट भएझैँ देखिन्थ्यो । उसले तुरुन्तै चाखेर हाम्रा…

बिआङ्का पापापिएट्रो / जर्जिया, एटलान्टा, संयुक्त राज्य अमेरिका

उस्तै दिनचर्या भए पनि

के तपाईं आफ्नो एकैनासको र पट्यारलाग्दो दैनिक जीवनदेखि दिक्क हुनुहुन्छ ? एउटा रोजगार पोर्टल साइटले गरेको सर्वेक्षणअनुसार, जागिरेहरूले सबैभन्दा बढी निराशा तब महसुस गर्छन् जब उनीहरूलाई आफ्नो दिनचर्या हरेक दिन एउटै चक्रमा दोहोरिएको भान हुन्छ । घानीको गोरू घुमेझैँ प्रत्येक दिन एउटै चक्रमा लगातार काम गरिरहँदा कहिलेकहीँ थकाइ र वाक्क लाग्न सक्छ । तर सोचाइ परिवर्तन गर्दा जीवन नै बद्लिनेछ । विगत ६० वर्षभन्दा बढी समयदेखि सुसी बनाउँदै आएका एक प्रसिद्ध सुसी मास्टर सेफले यसो भनेका छन् । “कुनै पनि काममा विज्ञ वा मास्टर बन्ने अचुक उपाय भनेको हरेक दिन एउटै कुरालाई निरन्तर दोहोर्‍याउनु हो ।” कुनै एउटा काममा निरन्तर लागिरह्यो भने, उक्त काममा एक विज्ञ वा सिद्धहस्त बन्न सकिनेछ । दक्षता एकै दिनमा निर्माण हुँदैन, तर यो हरेक दिनको…

तपाईंलाई थाहा नहुँदा पनि

बेलायतका एक प्रख्यात कवि रोबर्ट ब्राउनिङद्वारा लिखित नाटकीय कविता ‘Pippa Passes’ की मुख्य पात्र पिपाचाहिँ भेनिसको एउटा रेसम कारखानामा काम गर्ने एक गरिब बालिका हुन् । वर्षभरि पाउने एक मात्र विशेष बिदाको दिन, पिपाले गाउँकै सबैभन्दा सुखी र खुसी जीवन जिइरहेका चार जना मानिसहरूको घर अगाडिबाट जाँदै हर्षोल्लासका साथ गीत गाउँछिन् । वास्तवमा, अरू कसैलाई थाहा नभएको पीडादायी समय बिताइरहेका उनीहरू, पिपाको गीत सुनेपछि आजसम्म कहिल्यै महसुस नगरेको शान्ति र स्वतन्त्रता महसुस गर्छन् । आफूले कति महान् काम गरें भन्ने कुराको पत्तो नपाई, पिपा आफ्नो बिदा त्यसै खेर गयो भन्ने कुरामा पछुतो मान्दै सुत्न जान्छिन् । हाम्रो आँखाले देख्ने कुरा नै सबथोक होइन । अदृश्य संसारमा के भइरहेको छ भन्ने कुरा हामीलाई थाहा नहुने भएकाले, आँखाले देख्ने कुरा मात्रै सबथोक…

सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा

रिक रेस्कोर्ला अमेरिकी सेनाका एक अधिकारी थिए, र उनले आफ्नो अवकाशपछि न्यूयोर्कको एउटा लगानी बैंकमा सुरक्षा अधिकारीको रूपमा काम गरे । भवनको भुइँ तल्लामा भएको विष्फोटनपछि उनले कर्मचारीहरूलाई त्रैमासिक रूपमा सुरक्षित रूपमा कसरी बाहिर निस्कने भन्नेबारे कडा तालिम दिए । त्यो तालिम एकदमै कडा भएकोले मानिसहरूले काममा अवरोध भयो भन्दै गुनासो गरे । “कामभन्दा जीवन धेरै महत्त्वपूर्ण छ । आपत्कालीन अवस्थाको लागि तालिम अपरिहार्य छ ।” तालिमको आवश्यकतामा सधैँ जोड दिने रेस्कोर्लाको सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा काम गर्दा गर्दै मृत्यु भयो । वर्ड ट्रेड सेन्टरको पहिलो भवनमा आतंकवादी हमला हुँदा, दोस्रो भवनमा भने आफ्नो स्थान नछोड्नका लागि निर्देशन दिइयो । त्यो निर्णय गलत भएको कुरा महसुस गर्दै, रिकले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई तुरुन्तै भवन छोडेर बाहिर निस्कन निर्देशन दिए । आफूले…

छोरीको रुवाइको आवाजमा

नवजात शिशुले आफ्नो भावना व्यक्त गर्ने एक मात्र तरिका भनेको रुनु हो । त्यसैले आमा आफ्नो बच्चाको रोदनप्रति संवेदनशील हुन्छिन्, र रातको समयमा सुतिरहेको बेला बच्चा रोयो भने पनि उनी स्वतः बिउँझिन्छिन् । तर संसारमा एउटी यस्ती आमा पनि छिन्, जो सामान्य निद्राबाट मात्र होइन, आफ्नो बच्चा रोएको आवाज सुनेर कोमा (अचेत अवस्था) बाट समेत ब्युँझिएकी थिइन् । अमेरिकाको नर्थ क्यारोलिनामा बसोबास गर्ने सेली एन काउलीले दुई वर्षअघि बच्चा जन्माउने क्रममा मस्तिष्कमा अक्सिजनको कमी भएका कारण आफ्नो होस गुमाइन् । छोरीको जन्म भए तापनि आफ्नी श्रीमतीलाई गुमाउनुपर्ने हो कि भन्ने डरले सेलीका श्रीमान् अत्यन्तै चिन्तित हुँदै सेली ब्युँझिने प्रतिक्षामा बसिरहे । तर एक हप्तासम्म पनि उनमा ब्युँझिने कुनै लक्षण देखिएन । आशाको मधुरो किरण पनि हराउँदै गर्दा, एक नर्सको सल्लाहमा…