पारिवारिक प्रेम र सञ्चार
एक-अर्कालाई बुझिदिँदै विचारशील हुँदा पारिवारिक प्रेम अझ प्रबल बन्दछ । परिवारमा खुशी बढाउनका निम्ति आपसमा वार्तालाप गर्ने तरिका सिक्नुहोस् ।
बच्चाहरूसँग गरिने ‘भावनात्मक कुराकानी’
बच्चाहरू भएको घर कुनै दिन पनि शान्त हुँदैन । बच्चाले, भनेको कुरा बुझ्ने भएर आफ्ना विचारहरू राख्न थालेसँगै बच्चा र बुबा-आमाबीच व्यापक द्वन्द्व सृजना हुन थाल्छ । एकदमै सुन्दर र प्यारो बच्चा नै भए पनि जिद्दी व्यवहार र झर्कोफर्को गर्दाखेरि बुबा-आमामा सबै कुरा छोडेर जाने मन पनि आउँछ । भनेको कुरा बच्चाले नमान्नु स्वाभाविकै हो । ऊ पनि मानिस भएकोले उसका केही चाहनाहरू हुन्छन्, अनि उसले आफ्नै तरिकाले सोच्ने गर्दछ । मानसिक र शारीरिक रूपमा अपरिपक्व भए पनि, अनि जरैदेखि मार्गनिर्देशनको आवश्यकता परेको भए पनि, सानै छ भनेर बेवास्ता गर्नुको सट्टा उनीहरूलाई सोच्न र बुझ्न सक्ने बन्नमा सहयोग गर्नुपर्छ । ‘सानो बच्चालाई के थाहा ?’ भन्ने सोच्दै बुबा-आमाको कुरा सुन्नैपर्छ भन्ने मनोवृत्ति लिएर बच्चासित व्यवहार गऱ्यो भने द्वन्द्व र सङ्घर्षको…
“हाम्रो घरमा पनि पारिवारिक भेला गरौं !”
विद्यालयमा कक्षा बैठक भन्ने हुन्छ, अनि कम्पनीहरूमा टोली बैठक र कार्यकारी सम्मेलन जस्ता विभिन्न किसिमका भेलाहरू आयोजना गर्ने गरिन्छ । कुनै सङ्गठन सञ्चालनको निम्ति भेलाचाहिँ स्वाभाविक र अपरिहार्य हुन्छ । परिवार पनि समाज निर्माण गर्ने एउटा सङ्गठन हो, जसमा समझदारी र सहमतिको निम्ति भेला आवश्यक हुन्छ । कसैले “पारिवारिक भेला गर्ने गर्नुभएको छ ?” भनेर सोध्यो भने “एक-अर्कासित मुश्किलले भेट हुन्छ,” “मेरो बच्चा अझै सानो छ,” “भेलामा खै के कुरा गर्ने र ?,” “उनीहरूले मैले भनेको सुने भइहाल्यो नि, भेला किन चाहियो र ?” यसरी प्राय: मानिसहरू पारिवारिक भेला आवश्यक नरहेको कुरा बताउने गर्छन् । व्यस्त औद्योगिक जीवनका कारण बुबा बाहिरको काममा, आमा घरायसी काममा, छोरा-छोरीहरू विद्यालयको अध्ययनमा व्यस्त रहने गर्छन् । यसकारण प्राय:जसो परिवारमा धेरै सदस्यहरू नभए तापनि पारिवारिक…
लोभ हटाएमा खुशी भरिन्छ !
नव वर्षको पहिलो दिन, सबै मानिसहरूको नव वर्षको शुभकामना सन्देश फरक-फरक हुने गर्छ, तर खासमा उनीहरूको कामना भने एउटै हुन्छ । त्यो नै ‘जीवन सुखी बनोस्’ भन्ने हो । खुशीको मापदण्डचाहिँ प्रत्येकको विचारअनुसार फरक हुन्छ । कसैले आफूसँग धेरै पैसा भएमा खुशी हुन सकिन्छ भनेर सोच्ने गर्छन् भने कसैले धेरै ख्याति कमाएमा खुशी हुन सकिन्छ भनेर सोच्ने गर्छन्, अनि कोहीचाहिँ आफूसँग अधिकार भएमा खुशी हुन सकिन्छ भनेर विश्वास गर्ने गर्छन् । तर एक जना करोडपति जे गोउल्डले मर्नुअघि “म संसारको सबैभन्दा दयालाग्दो मानिस हुँ” भनेका छन् । यूरोप कब्जा गर्न सफल भएका सम्राट नेपोलियनले “मेरो जीवनमा म साँच्चिकै खुशी भएको समयचाहिँ जम्मा ६ दिन थियो” भनी स्वीकारे । संयुक्त राज्य अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति जिम्मी कार्टरलाई आफ्नो जीवनको सबैभन्दा खुशीको दिन…
घरायसी काम बाँडफाँडमा अचम्मको शक्ति छ ।
खाना पकाउने, भाँडा माझ्ने, लुगा धुने, सरसफाइ गर्ने, सामान मिलाउने, फोहोर व्यवस्थापन गर्ने, किनमेल गर्ने ... घरको काम दिनहुँ दोहोरिरहन्छ । गर्छौं तापनि त्यो देखिँदैन, तर गर्दैनौं त तुरुन्त प्रकट भइहाल्छ । घरको काम सरल र नगण्य देखिए तापनि यसको कारणले धेरै परिवारहरूमा कलह उत्पन्न हुन्छ । ‘तिमीले मलाई घरको काममा सघाउँदा के बिग्रिन्छ र ?,’ ‘हैन, दिनभरि काम गरेर आएको मान्छेलाई कति सताउन सक्नुभएको होला ?’ ‘आमाले नै यसो मिलाइदिनुभए हुन्छ नि’ ... समस्याचाहिँ घरको काम होइन, तर परिवारजनको सोचाइबीचको भिन्नता हो । कहिलेकहीँ घरको काम नगण्य र अनौठो लाग्नु तीतो यथार्थता हो । तर यदि भाँडा माझ्ने ठाउँ जुठा भाँडाहरूको दुर्गन्धले भरिएको छ, रेफ्रिजेरेटर रित्तो छ, फोहोर जताततै छरिएको छ, र नधोएकोले फोहोरै लुगा फेरि लगाउनुपऱ्यो भने के…
छोरा-छोरीहरू किशोरावस्थामा छन् भने
बच्चाहरू आमाबाट एकछिन मात्र छुट्टिनुपऱ्यो भने आकाशै खसेझैँ गरेर डाँको छोडेर रुने गर्छन् भने आमालाई देख्यो भने तुरुन्त मुस्काउँछन् । आमाले जे भने पनि उनीहरू सजिलै विश्वास गर्छन् । तर बच्चा हुर्किएर विद्यालय जान थालेपछि उसलाई आफ्नी आमासँग भन्दा साथीहरूसँग बढी समय बिताउन मन पर्छ, अनि उसले आमासँग कुराहरू लुकाउन थाल्छ । अझ उसमा झट्टै रिसाउने स्वभाव देखा पर्छ । अनि उसले बाहिरी स्वरूपमा बढी ध्यान दिने र आफ्नो कोठाको ढोका बन्द राख्ने गर्छ । यी सबै किशोरावस्थामा पुगेपछि देखा पर्ने स्वभावहरू हुन् । किशोरावस्था भनेको कुनै पनि बच्चाले वयस्क बन्ने क्रममा भोग्ने पीडाजस्तै हो । बुबा-आमाले पनि त्यो पीडा सँगै सहनुपर्ने हुन्छ । बच्चाहरूले आफ्नो शारीरिक र मानसिक परिवर्तनप्रति अनौठो महसुस गर्छन् भने बुबा-आमाचाहिँ आफ्ना बच्चाहरूको अनियन्त्रित व्यवहारप्रति चिन्तित…
के पति-पत्नीको झगडा चाँडै समाधान हुन्छ ?
बहस भएपछि तुरुन्त मिलाप गरिहाल्नु राम्रो त हो, तर त्योभन्दा उत्तम उपाय भनेको बहसलाई झगडाको रूप लिन नदिनु हो । पति-पत्नीबीच शत्रुझैँ झगडा हुन सक्छ, तर तिनीहरू खासै केही नभएझैँ गरी एकछिनमै मिलिहाल्छन् । त्यसैले भनिन्छ नि, ‘लोग्ने-स्वास्नीको झगडा, परालको आगो ।’ तर हिजोआज यो एउटा पुरानो भनाइमा मात्र सीमित छ जस्तो लाग्छ । अहिले सम्बन्धविच्छेद दर वर्षैपिच्छे वृद्धि भइरहेको छ, अनि पति-पत्नीबीच झगडा भएर रिसको झोँकमा पूरै घरै आगो लगाइदिने जस्ता विभिन्न दुर्घटना तथा अपराधहरू भइरहेको छ । भनिन्छ, हुरी चलेपछि बल्ल शान्ति छाउँछ, तर यदि हुरीले सीमा नाघ्यो भने त्यसलाई नियन्त्रण गर्न निकै गाह्रो पर्नेछ । माटोको भाँडा थोरै मात्र चर्केको छ भने त्यो आखिरमा फुटेरै छाड्छ । त्योजस्तै पति-पत्नीबीचको झगडा पनि जतिसुकै सानै भए पनि यदि लगातार…
उग्र बतासमा पनि नढल्ने बलियो घर बनाउने
प्रेम र भरोसाद्वारा एकताबद्ध भएको परिवार, एउटै डोरीमा बाँधिएर निर्माण भएको घर । यस्तो घर जस्तोसुकै उग्र बतास चले पनि नडगमगिने बलियो घर हो । मनग्गे धन र सम्मानका साथ जिए तापनि यदि मायालु परिवार नै छैन भने त्यो धनको के अर्थ ? समाजमा जतिसुकै सफलता हासिल गरेको मानिस नै भए पनि यदि उसले आफ्नो परिवारको राम्रो हेरचाह गर्दैन अथवा परिवारमा मान्यता प्राप्त गरेको छैन भने उसले साँचो खुशी महसुस गर्न सक्नेछैन । तर ठीक विपरीत, संसारका मानिसहरू सबैबाट आलोचना पाए तापनि यदि उसलाई विश्वास गर्ने र प्रोत्साहन दिने उसको परिवार छ भने ऊ एक दिन निश्चित आफ्नो खुट्टामा उभिन सक्नेछ, किनभने उसको परिवारले उसलाई अति महत्त्वपूर्ण व्यक्तिको रूपमा समर्थन गर्छ । “परिवार खुशी भएमा सबै कुरा राम्रो हुन्छ” भन्ने…
खुशी परिवारको अत्यावश्यक सद्गुण, ‘धन्यवाद’
नेल्सन मन्डेला, जातिवादको विरुद्धमा लडेकाले सजायस्वरूप २७ वर्षको कारावास जीवन बिताएर सन् १९९०मा मुक्त भए । मानिसहरूले ७० वर्षका मन्डेला कुप्रो बूढोको स्वरूपमा बाहिर निस्कन्छन् भन्ठानेका थिए, तर तिनी एकदम स्वस्थ र तन्दुरुस्त स्वरूपमा बाहिर निस्केका देखेर मानिसहरू छक्क परे । एक जना पत्रकारले त्यसको राज सोध्दाखेरि नेल्सन मन्डेलाले यस्तो जवाफ दिए : “मैले जेलमा सधैँ परमेश्वरलाई धन्यवाद चढाएँ । आकाशतिर हेर्दा पनि धन्यवाद चढाएँ, जमिनमा हेर्दा पनि धन्यवाद चढाएँ, पानी पिउँदा पनि, खाना खाँदा पनि, श्रम शिविरमा काम गर्दा पनि धन्यवाद चढाएँ । मैले सधैँ धन्यवाद चढाएकोले यसरी स्वस्थ रहन सकेको हुँ ।” क्याम्पसमा अध्ययनरत एक जना विद्यार्थीको गाडी दुर्घटनामा परेर पूरै शरीर तेस्रो डिग्रीसम्म जल्यो । सुन्दर र फुर्तिला तिनको स्वरूप अब भने रहेन । पूरै शरीरमा पट्टी…
रिसाहा संसार, घरदेखि नै यसलाई सच्च्याऔं !
हिजोआज संसार ‘रिसलाई नियन्त्रण गर्न नसक्ने’ बन्दैगएको छ । राजमार्गमा एक जना सवारी चालकले लेन मिच्दा अर्का सवारी चालकले रिसाउँदै बीच सडकमै झ्याप्प ब्रेक लगाएर एक्कासि आफ्नो गाडी रोकेछन् । उनीपछिका चालकले त जसोतसो ब्रेक हान्न भ्याए, तर त्यसपछिका ५ वटा गाडीहरू एक-अर्कासँग नराम्ररी बजारिएर ठूलो दुर्घटना हुन पुग्यो । यसले गर्दा १ जना निर्दोष चालकको घटनास्थलमै मृत्यु भयो भने बाँकी ४ जना चालकहरू गम्भीर घाइते भए । यता आफ्नो अपार्टमेन्टको भुइँ तलामा भएको होहल्लाका कारण एक जना मानिसले ज्यादै क्रोधित भएर भुइँ तलामा आगो सल्काइदिए, जसले गर्दा २ जनाको ज्यान गयो । एक जना छोराले आफूलाई अनुशासन सिकाइरहनुभएका बुबा-आमाको हत्या गऱ्यो । अनि एक जना कर्मचारीले भनाभन परेको निहुँमा आफ्नै सहकर्मीको हत्या गऱ्यो । यसरी रिसलाई नियन्त्रण गर्न नसक्दा…
सकारात्मक बोली
उस्तै उमेरका ७ जना बच्चाहरूलाई उनीहरूका आमासँग राखेर टोली-टोली बनाएर एउटा खेल खेलाइयो । बच्चाले आँखामा पट्टी बाँधिएको अवस्थामा बलहरू फ्याँक्ने र कुनै एक ठाउँमा उभिएकी उनकी आमाले ती बलहरूलाई ठूलो टोकरीमा बटुल्ने गर्नुपर्थ्यो । उही समय र उही शर्तमा खेल खेल्दाखेरि ५ वटा टोलीको चाहिँ टोकरीमा १२ वटाभन्दा बढी बलहरू थिए भने अरू २ वटा टोलीको चाहिँ टोकरीमा ७ वटा मात्र बल थिए । योचाहिँ कुनै प्रसारण केन्द्रमा गरिएको परीक्षण थियो । खेल समाप्त भएपछि उनीहरूले आमा र बच्चाहरूले बल साटासाट गरेका भिडियो हेरे । टोकरीमा थोरै बल बटुलेको टोली र धेरै बल बटुलेको टोलीबीचको भिन्नता नै बच्चाका आमाहरूको बोली थियो । थोरै बल बटुलेको टोलीका आमाहरूले “होइन, होइन,” “त्यसो नगर,” “तिमीले ती सबै गर्न सक्दैनौं” भन्नेजस्ता नकारात्मक बोली…
परिवारसँग बोल्न कञ्जुस्याइँ गर्न नहुने बोली
अरूको मुहारमा मुस्कान ल्याउने बोली, “धन्यवाद ।” सुन्दा मात्र पनि शक्ति मिल्ने बोली, “केही सहयोग गरिदिऊँ कि ?” काँधमा पखेटा हालिदिने बोली, “साँच्चै राम्ररी गर्नुभयो ।” एक दिनलाई ऊर्जाशील बनाउने बोली, “शुभ प्रभात ।” अनुराग र वास्ता समाविष्ट बोली, “खाना खानुभयो ?” शक्ति र साहस दिलाउने बोली, “अहिले पनि राम्ररी गर्दैहुनुहुन्छ ।” मनलाई एक गराउने बोली, “धन्न तपाईं(तिमी) भएर ।” आरामपूर्वक सुत्न सक्ने गराउने बोली, “शुभ रात्री ।” दुःख कम गराउने बोली, “तपाईंको गल्ती होइन ।” बगेको पसीनालाई व्यर्थमा जान नदिने बोली, “धेरै परिश्रम गर्नुभयो ।” रिसलाई शान्त पारिदिने बोली, “माफ गर्नुहोस् ।” दूध खाएको बलसमेत निकाल्ने बोली, “मलाई तपाईं(तिमी)प्रति विश्वास छ ।” मनको भारी बिसाइदिने बोली, “चिन्ता नगर्नुहोस् । राम्रो हुनेछ ।” आत्मगौरव बढाइदिने बोली, “तपाईं(तिमी) सबैभन्दा उत्कृष्ट हुनुहुन्छ(छौ)…
घर खुशी हुँदा सबै ठीक हुन्छ ! खुशीको सुरुवात घरबाटै
मानिसहरूलाई तिनीहरूको परिवारको आदर्श वाक्य के हो भनेर सोध्दा प्रायःले “घर खुशी हुँदा सबै ठीक हुन्छ” भने । परिवार मिलापमा रह्यो भने सबै कुरा राम्रो हुनेछ भन्ने अर्थ हो । परिवारचाहिँ समाज र देशको आधार हो, जीवनको सुरुवाती बिन्दु हो । त्यसकारण परिवार मिलापमा रहेमा समाज बलियो र देश स्थिर हुन्छ भनिएको हो । मिलापी परिवारको रहस्य वीरको परिवारमा सधैँ झगडा हुन्छ, झगडा नगरेको त एक दिन पनि छैन । एकदिन वीरले गाईलाई पहाडमा चराउन कतै बाँधेछन्, तर दाम्लो खुकुलो भएकोले गाईले पूरै खेत दौडेर बालीनाली नाश गरेछ । तिनले गाईलाई समातेर गोठमा बाँधेपछि पत्नीलाई हकार्छन्, “हैन तिमीले बिहान गाईलाई राम्ररी घाँस दिइनौ ? किन त्यसलाई भोकै राखेर यसलाई बौलाउने गरायौ ?” पतिबाट गाली पाएकी पत्नीले त्यो रिस बुहारीमाथि पोख्छिन्,“तिमी…
परिवारलाई खुशी दिलाउने प्रशंसा, ‘राम्रो गर्नुभयो !’
“प्रिय / अँ भन । / घर पछाडि राखेको चल्ला देख्नुभयो कि ? / अँ देखें । / कहाँ गएछ ? / ए, मेरो शरीर कमजोर र बूढो भएकोले मैले त खाइदिएँ । / ए राम्रो गर्नुभयो, राम्रो गर्नुभयो, राम्रो गर्नुभयो, राम्रो गर्नुभयो, मलाई तपाईंप्रति गर्व छ !” योचाहिँ ‘राम्रो गर्नुभयो’ भन्ने प्राचीन कोरियाली गीतको एउटा अंश हो । निष्पक्ष रूपले हेर्दाखेरि ती पतिले गरेको काम कदापि राम्रोचाहिँ होइन । त्यो चल्लालाई हुर्काएर ठूलो भएपछि बेचेको भए गतिलो रकम आर्जन गर्न सकिन्थ्यो । तर पत्नीसँग सल्लाह पनि नगरी तिनले त्यो खाइदिए । यदि पत्नी रिसाएकी भए पनि पतिले बोल्ने ठाउँ हुनेथिएन, तैपनि तिनकी पत्नीले राम्रो गर्नुभयो भन्दै उल्टै प्रशंसा गरिन् । यो गीत लोकप्रिय बन्नुको कारणचाहिँ पतिको अपरिपक्व व्यवहारको बाबजुद…