विश्वास र जीवन

सुरु गर्ने उचित समय

संयुक्त राज्य अमेरिकाको लोकप्रिय चित्रकार ग्रेन्डमा मोजेजले ८० वर्षको उमेरमा आएर पहिलो पल्ट पेन्टब्रस समाती चित्र कोर्न सुरु गरेकी थिइन् । त्यस बेलादेखि १०१ वर्षको उमेरसम्म, अर्थात् यो संसारबाट बिदा हुनअघिसम्म तिनले १,६०० वटा कृतिहरू छोडेर गइन् । आफ्नो पूरै जीवन एकदमै विकट गाउँमा बिताएकीले तिनमा चित्रकलासम्बन्धी त्यस्तो विशेष ज्ञान थिएन । तैपनि संयुक्त राज्य अमेरिकाका ग्रामीण परिदृश्यहरू समाहित तिनका कृतिहरूलाई धेरैले मन पराए । तिनको गीति र हृदयस्पर्शी कृतिहरू हेरेर धेरै मानिसहरूको मनमा शान्ति छायो । तिनले यसो भनेकी थिइन्, “प्रायःले मलाई ढीलो भइसक्यो भनेका थिए । तर वास्तवमा कुनै कुराको खोजी गर्ने मानिसको लागि अहिलेको समय नै उसको जीवनको सबैभन्दा गतिशील समय हो । कुनै पनि कार्य सुरु गर्ने उचित समय हो ।”

राम्ररी गर्नु र यथासक्दो प्रयत्न गर्नु

संयुक्त राज्य अमेरिकाको इलिनोइ राज्यस्थित नेपरभिलमा शारीरिक शिक्षा(Physical Education)का प्रशिक्षक फिल ललरले विद्यार्थीहरूको सुस्वास्थ्यको निम्ति ‘शारीरिक शिक्षा कक्षा’को समयमा लामो समयसम्म दौडन लगाए । विद्यार्थीहरूमध्ये राम्ररी दौडने विद्यार्थीहरू पनि थिए भने राम्ररी दौडन नसक्ने विद्यार्थीहरू पनि थिए । ललरले राम्ररी दौडन नसक्ने विद्यार्थीहरूको दौडने क्षमता विकास गर्ने उद्देश्यले सुरुमा ११ वर्षीया छात्राको दौडने क्षमताको जाँच गरे । हार्ट रेट मनिटर(हृदयको गति नाप्ने उपकरण)सहित दौडिएकी उक्त छात्राको हृदयको गति १८७ थियो तर समाप्ति रेखामा पुग्दाचाहिँ २०७ थियो । त्यो देखेर ललर छक्क परे । सैद्धान्तिक हिसाबले, अधिकतम हृदयको गतिचाहिँ २२०मा सम्बन्धित व्यक्तिको उमेर घटाउँदा आउने मान हुन्छ । तसर्थ यसले उक्त छात्रा आफ्नो यथासक्दो गतिमा दौडिएकी थिइन् भन्ने बुझाउँछ । यसो हेर्दा तिनी दौडन नजान्नेजस्तो देखिन्थिन् तर वास्तवमा तिनी अरूभन्दा अझ…

तिमीले पनि गर्न सक्छौ

संयुक्त राज्य अमेरिकाको मेजर लिग बेसबलमा आफ्नो क्षमताको सीमालाई नै नाघ्न सफल एक चिर-परिचित पिचर जिम एबट । उनी जन्मँदै दाहिने हातको हत्केलाविना जन्मिएका थिए । हुर्कने क्रममा प्रायः सबै काम एउटा हातले गर्न सिकेका एबटका निम्ति गर्न गाह्रो काम भनेको एउटै मात्र थियो– जुत्ताको तुना बाँध्नु । कलिला एबटका लागि सबैभन्दा दिक्कलाग्दो दिन भनेको, घरमा दुई चोटिसम्म बाँधेको जुत्ताको तुना फुस्किएको दिन हुन्थ्यो । एबट प्राथमिक विद्यालयको तेस्रो तहमा अध्ययनरत छँदा यो समस्या पनि हल भयो । एक दिन उनका शिक्षक डोन क्लर्कसन उनीकहाँ आएर उत्साहित सोरमा उनलाई यसो भने । “अब तिमीले एकलैले पनि आफ्नो जुत्ताको तुना बाँध्न सक्नेछौ ।” एक हातले जुत्ताको तुना बाँध्ने तरिका रातभरि बसेर सिकेका एबटका शिक्षकले त्यो तरिका उनलाई जानकारी दिए । शिक्षकबाट…

सबै परिस्थितिमा धन्यवाद

उरुग्वेका एक जना प्रतिनिधि फुटबल खेलाडी डारिओ सिल्भाले सन् २००६को कार दुर्घटनामा परेर आफ्नो दाहिने खुट्टा गुमाए । त्यो खबर सुनेर धेरै जना शोकाकुल भए, तर डारिओको अप्रत्याशित कुराले सबै मानिसहरू आश्चर्यतकित भए । “धन्न फुटबल जीवनयात्राको प्रारम्भमै, यस्तो सङ्कटबाट गुज्रिनु नपरेकोले चमकदार क्षणहरू अनुभव गर्न पाएकोमा म धन्यवादी छु ।” सन् २००९को कुनै फुटबल च्यारिटी खेलमा नक्कली खुट्टा टेकेरै भए पनि तिनले गोल गरे । तब दर्शकहरू उभिएर जोडदार तालीद्वारा तिनलाई सराहना गर्दा तिनको मुहारमा खुशीको मुस्कान लहराएको थियो ।

बुबाको सपना

शैक्षिक योग्यता जाँच(SAT)पछि माध्यमिक विद्यालयका केही विद्यार्थीहरूलाई उनीहरूको सपनाबारे प्रश्नहरू सोधियो । उनीहरूबाट विभिन्न उत्तरहरू आए : गायकको रूपमा पहिलो गीत गाउने, विश्व भ्रमण गर्ने, मनले चाहेजति तारेको चिकेन खाने, विद्यालयको मैदानमा खेतीपाती गर्ने इत्यादि । त्यसपछि अर्को एउटा प्रश्न सोधियो । “अब जिउने समय १ वर्ष मात्र बाँकी छ भने यीमध्ये कुनचाहिँ छान्नुहुन्छ, आफ्नो सपना पूरा गर्ने वा ५ लाख डलर लिने ?” सबै विद्यार्थीहरूले आफ्नो सपना पूरा गर्ने कुरालाई नै छाने । उनीहरूले आफ्नो सपनालाई अरू कुनै चीजभन्दा बढी मूल्यवान् ठाने । अर्कातिर विद्यार्थीहरूका बुबाहरूलाई पनि उही प्रश्नहरू सोधियो । बुबाहरूको सपना नै परिवारसँग घुम्ने, परिवारसँग खुशीसाथ बस्नको लागि राम्रो घर बनाउने, छोराका साथीहरूलाई भेट्ने इत्यादि थिए । त्यसपछि एक वर्ष मात्र बाँच्न सक्ने अवस्था छ भने कुन…

सार्थक समय

कुनै समयमा राती माछा मार्न रुचाउने एक जना मानिस थिए । एक दिनको काम सकाएर घरमा आनन्दले सुत्न सकिने सुनौलो मौकामा पनि तिनी एउटा स्यान्डवीच र माछा मार्ने बल्छी लिएर धूलाम्मे बाटो हुँदै माछा मार्न जान्थे । कहिलेकहीँ रातभरि एउटा माछा पनि पक्रन सकिँदैनथ्यो, तर तिनलाई केही फरक पर्दैनथ्यो । यदाकदा तिनले प्रशस्त माछाहरू पक्रिए भने पनि घर फर्किएर आफ्ना छिमेकीहरूलाई बाँड्ने गर्थे । त्यो देखेर तिनकी पत्नीले अचम्म मान्दै तिनलाई सोधिन्, “प्रिय, तपाईंले लामो समय पर्खिएर ती माछाहरू पक्रनुभएको होइन ? त्यसरी सबै बाँड्ने भए माछा मार्न किन मरिहत्ते गरिरहनुपऱ्यो र ? बरु घरमै आराम गर्दा भइहाल्छ नि ।” त्यसपछि तिनले यसो भने, “म सानो छँदा मेरा बुबाले राती मलाई आफूसँगै माछा मार्न लिएर जानुहुन्थ्यो । अन्धकार रातमा ताराहरू…

गुन तिरेका धनी मानिस

चीनको जिआंगशीमा अवस्थित एउटा सानो गाउँमा परिवर्तनको लहर छायो । कच्ची बाटोहरूलाई कालोपत्रे बाटोमा परिणत गरिनुको साथै जीर्ण घरहरूलाई एकदमै शानदार भवनहरूको रूप दिइयो । ती भवनहरूमा बास्केटबल कोर्ट, टेबलटेनिस बोर्ड र त्यहाँका बासिन्दाहरू जोसुकैले पनि चाहेअनुसार प्रयोग गर्न सक्ने पुस्तकालय छ । यसको साथै त्यहाँ वृद्ध-वृद्धा लगायत कम आमदानी भएका मानिसहरूले सितैँमा खाना खान सक्ने भान्सा-घर समेत छ । त्यसोभए त्यहाँका बासिन्दाहरूले यस्तो सुविधाको लागि कति पैसा तिर्छन् होला ? अचम्मको कुरा, ती सबै सितैँमा दिइएका सुविधाहरू हुन् । त्यो ठाउँमा जन्मेर हुर्किएका जियोङ सुइवा नाउँ गरेका व्यक्ति गरीबीबाट मुक्त हुनको निम्ति आफ्ना तीन दाजुभाइहरूसँगै कडा मेहनतसाथ काम गरेर धनी भए । प्रशस्त धन-सम्पत्ति कमाएपछि तिनलाई सबैभन्दा सुरुमा याद आएको कुरा नै आफू जन्मेर हुर्केको ठाउँ थियो । यसकारण…

बिदाको असाधारण गृहकार्य

“खाली खुट्टा जमिनमा हिँड्ने, सूर्यास्तलाई शान्त रूपले हेर्ने, वनको रूखलाई अँगालेर कुराकानी गर्ने, वन्य फूलकै उचाइमा निहुरेर त्यससँग कुराकानी गर्ने, आफ्नो बाथरुम र शौचालय सफा गर्ने, वर्षालाई महसुस गर्न त्यसमा भिज्ने र आफ्नो वरिपरिका सुक्खा चीजहरूको अवलोकन गर्ने, आफैले खाना पकाएर परिवारका लागि भान्सा तयारी गर्ने, बुबा-आमाको कार्यक्षेत्रको भ्रमण गर्ने, परिवारसँगै बल्सम फूलहरूले नङ रङ्ग्याउने, बाहिर क्याम्प गर्दा पाल टाँगेर सुत्ने, आफ्नो साथी अथवा शिक्षकलाई पत्र लेख्ने ... ।” यीचाहिँ कोरियाको गाङवन प्रान्तको माध्यमिक विद्यालयका छात्रहरूलाई कुनै शिक्षकले वसन्त बिदामा दिएका गृहकार्यहरू हुन् । गृहकार्यको कुरा उठ्दा हामीहरू दैनिकी लेख्ने, किताबी रिपोर्ट लेख्ने, कलाकृति सिर्जना गर्ने इत्यादि कुराहरूलाई याद गर्न पुग्छौं । त्यसैले माथि उल्लेखित गृहकार्यहरू एकदम आविष्कारक र रोचक छन् । शिक्षकले भावनाको कमी भएका छात्रहरूलाई भावनात्मक बनाउन आवश्यक…

पिनोकियो प्रभाव

पिनोकियोले झूट बोल्दैपिच्छे किन उसको नाक लामो हुँदैगएको होला ? उसको नाकमा झूट पत्ता लगाउने उपकरण भएकोले होला त ? यो एउटा आधारहीन कथा होइन । संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिकागोस्थित बास्ना र स्वाद उपचार अनुसन्धान संस्थाका अनुसन्धानकर्ता डा. एलेन हर्सले वास्तवमा झूट बोल्नेहरूको नाकमा ‘क्याटेकोलोमिन’ नामक रसायन उत्पन्न हुने हुँदा त्यसले नाकको स्नायु तन्तुलाई अस्थायी रूपमा फुलाइदिन्छ भन्ने तथ्य पत्ता लगाएका थिए । नाकको टुप्पोमा रहेको स्नायु तन्तु फुलिने भएकोले नाक चिलाउने गर्छ । त्यसो हुँदा थाहै नपाई हातले नाक कन्याउन वा माड्न पुगिन्छ । यसलाई ‘पिनोकियो प्रभाव’ भनिन्छ । वास्तवमा कुनै व्यक्तिले झूट बोल्दाखेरि उसको नाकले मात्र प्रतिक्रिया दिने चाहिँ होइन । भण्डाफोर हुने हो कि भन्ने डर र चिन्ताका कारण उसको स्नायु प्रणालीमै परिवर्तन देखा पर्छ, अनि रक्तचाप…

आकाशबाट झर्ने स्यान्डवीच

स्यान्डवीच खानको निम्ति ग्राहकहरूले माथि आकाशतिर हेर्नुपर्ने एउटा स्यान्डवीच पसल छ । विशेष कुरा यति मात्र होइन । त्यहाँ त टेबलहरू, कुर्सीहरू र काउण्टर पनि छैन । अझ त्यो पसलचाहिँ पहिलो वा दोस्रो तलामा नभएर सातौँ तलामा छ । यहाँहरूलाई यो अलि हाँसउठ्दो लाग्छ होला, तर पसलको विषयमा सुनेर आउने ग्राहकहरूको त्यहाँ घुइँचो लाग्ने गर्छ । यो नै अस्ट्रेलियाको मेलबर्नमा अवस्थित जाफल सुट(Jafflechutes) नामको स्यान्डवीच पसल हो । जाफल सुट भन्ने शब्दचाहिँ जाफल(सेकाइएको स्यान्डवीच) र प्यारासुटको संयोजन हो । यसका ग्राहकहरूले अनलाइनमार्फत अग्रिम अडर गरेर स्यान्डवीचको लागि पैसा भुक्तानी गर्छन्, अनि निर्धारित समय र X चिन्ह भएको ठाउँमा गएर पर्खिन्छन् । तब सानो प्यारासुटमार्फत अडरअनुसार उनीहरूकहाँ स्यान्डवीचहरू पुऱ्याइन्छ । त्यसैले यो ठाउँमा भेला भएका ग्राहकहरूलाई माथि आकाशतिर हेरिरहेको देखिन्छ ।…

ढुङ्गामा ठेस खाएका मानिस

एक जना मानिस जङ्गलको साँघुरो बाटोमा हिँडिरहेका थिए । सूर्यको किरण घना जङ्गलका रूखहरूलाई छेडेर चम्किरहेको थियो, अनि ताजा हावाले तिनलाई प्रफुल्लित र आनन्दित तुल्याइरहेको थियो । प्रकृतिको सुगन्ध महसुस गर्दै आँखा बन्द गरेर तिनी बिस्तारै हिँडिरहेका थिए । तब एक्कासि तिनी जमिनको एउटा चुच्चे ढुङ्गामा ठेस खाएर पछारिए । रिसले चूर भएर तिनले त्यो ढुङ्गालाई उखेलेर मिल्काइदिने निर्णय गरे । तिनले त्यो चुच्चे ढुङ्गालाई उखेल्न सजिलो होला भन्ठानेका थिए, तर जति गहिरो खन्यो त्यो ढुङ्गा त्यति नै ठूलो रहेको तिनलाई थाहा हुँदैगयो । पसीनाले तिनको लूगा पूरै भिजेको थियो, अनि घाम पनि अस्ताउनै लागेको थियो । तब मात्र ढुङ्गा उखेल्न खोज्नु कति ठूलो मूर्खता थियो भनेर तिनले महसुस गरें । तिनले खनेको माटोलाई यथास्थानमै भरिदिए, अनि जमिनमाथि निस्केको ढुङ्गाको…

दीर्घायु रहने रहस्य

एउटा कोरियाली टि.भी. कार्यक्रमका संवाददाताले १०७ वर्षीय वृद्धलाई “हजुरबा, तपाईंको दीर्घायु जीवनको रहस्य के हो ?” भनेर सोधे । तब ती वृद्धले “हजुरबा रे ? मलाई साथी भन्नुभए हुन्छ नि” भने । संवाददाताले “ओहो मेरो साथी, तपाईंको दीर्घायु जीवनको रहस्य के हो ?” भनेर फेरि सोधे । ती वृद्धले “रहस्य त खासै छैन, म नमरेकोले लामो समय बाँचेको हुँ” भनेर जवाफ के दिएका थिए, त्यहाँ हाँसो प्रस्फुटन भयो । संवाददाताले उनलाई फेरि सोधे, “मेरो साथी, लामो जीवन जिउने क्रममा तपाईंलाई मन नपर्ने मानिसहरू पनि धेरै थिए होलान् नि । उनीहरूलाई कसरी झेल्नुभयो ?” ती वृद्धले यसरी जवाफ दिए, “हजुर मलाई मन नपर्ने केही मानिसहरू त थिए । तर मैले उनीहरूलाई आफूखुशी गर्न छोडिदिएँ । उनीहरू सबै ८० वा ९० लागेपछि…

“बर्कनहेडलाई सम्झ !”

सन् १९१२मा ‘तैरिरहेको दरबार’ भनेर चिनिने शानदार टाइटानिक जहाज समुद्रमा डुब्न लाग्दा कप्तानले सबैभन्दा पहिला महिला र बच्चाहरूलाई उद्धार डुङ्गामा जान आदेश दिएका थिए, जुन पर्याप्त संख्यामा थिएन । अहिलेको ‘महिला र बच्चाहरूलाई प्राथमिकता’ भन्ने आम कानूनको उत्पत्ति बर्कनहेड नामको बेलायती नौसेना फौजबाट भएको मानिन्छ । सन् १८५२मा ४७२ जना सेनाहरू, आ-आफ्ना परिवारका १६२ जना सदस्यहरूसहित जहाज चढेर अफ्रिकी तट हुँदै यात्रा गरिरहेका थिए । दुर्भाग्यवश जहाज गुड होप केप भन्ने ठाउँनेरको चट्टानमा ठोक्किन पुग्यो । त्यहाँ प्रत्येकमा ६० जनाको क्षमता भएको ३ वटा मात्र उद्धार डुङ्गाहरू थियो । जहाज डुब्न लागेकोले कमान्डर सिड्नी सेटनले सबै सेनाहरूलाई जहाजको छतमा भेला हुन आदेश दिएर यसो भने : “हामी यहीँ बसेमा हाम्रा परिवारहरू बाँच्न सक्छन्, तर बाँच्नको लागि उद्धार डुङ्गामा चढ्न तँछाडमछाड…

अभिनेता-पर्यवेक्षक प्रवृत्ति

आफू काममा ढिलो पुगियो भने गाडी जाममा परेको अथवा बस नआएको जस्ता विभिन्न कारणहरू खुलाउने गरिन्छ । तर यदि आफ्ना कोही सहकर्मी ढिला आयो भने उसलाई अल्छी व्यक्तिको रूपमा हेरिन्छ । अनि आफ्नो परीक्षा बिग्रियो भने गाह्रो भएकोले हो भनेर सोच्ने गरिन्छ, तर अरूले परीक्षा बिगाऱ्यो भने उसले राम्ररी नपढेकोले हो भनेर सोच्न पुगिन्छ । योचाहिँ जोसुकै होस्, सबैले कम्तीमा एक चोटि भए पनि गर्न पुग्ने मनोवैज्ञानिक त्रुटि हो । यसरी आफूले गरेको कुनै कार्यलाई बाहिरी कारणहरू उल्लेख गर्दै त्यसमा दोष थुपार्ने र अरूले गरेको कार्यको विषयमा चाहिँ त्यो व्यक्तिको आन्तरिक कारणहरूद्वारा तर्क गर्ने प्रवृत्तिलाई ‘अभिनेता-पर्यवेक्षक प्रवृत्ति’ भनिन्छ । विशेष गरी मानिसहरू आफू एक अभिनेता वा पर्यवेक्षक भएको आधारमा अरू मानिसहरूसँग फरक व्यवहार गर्ने गर्छन् । यस्तो त्रुटिमा नपर्नको निम्ति…

न्याप्किनमा लेखिएको प्रेम

एक अमेरिकी परिवारका प्रमुख रहेका गर्थ क्यालाग्हान आफ्नी छोरीको टिफिन बक्स तयार गरिदिने मायालु बुबा हुन् । उनले हरेक दिन टिफिन बक्सको न्याप्किनमा असल भनाइ वा लेखजस्ता कुराहरू लेखेर छोरीप्रतिको आफ्नो प्रेम व्यक्त गर्छन् । तर एक दिन उनमा क्यान्सर देखियो । केही शल्यक्रिया र पुनरावृत्तिद्वारा क्यान्सरसँग लड्ने क्रममा छोरी एम्माको स्नातक समारोह पनि देख्न नपाईकन मरिने हो कि भन्ने चिन्ताले उनलाई पिरोल्यो । यसकारण उनले छोरीलाई स्नातक तह उत्तीर्ण गर्ने समयसम्मको लागि पर्याप्त हुने गरी ८२६ वटा न्याप्किन नोटहरू अग्रिम रूपमा लेखे । “प्रिय एम्मा, कहिलेकहीँ मलाई चमत्कार आवश्यक पर्दा म तिम्रो आँखामा हेर्ने गर्छु । तब मैले पहिल्यै एउटा चमत्कार पूरा गरिसकेको महसुस हुन्छ ।” “प्रकाशको एक झुल्कोले मात्र पनि अन्धकार मेटाइदिन्छ ।” “खेलमा नउत्रीकन जित हासिल गर्न…

समयलाई पछाडि सारेको यात्रा

सन् १९७९मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको ओहायो राज्यको कुनै समाचार पत्रले ७०-८० वर्षका ८ जना बुज्रुगहरूलाई एक हप्ता निःशुल्क यात्रामा पठाउने कुराको विज्ञापन छाप्यो । बुज्रुगहरू छनोट गरिए र उनीहरूलाई दुर्गम गाउँको भ्रमण गराइयो । त्यहाँ उनीहरूले २ वटा शर्तहरू पालन गर्नुपर्ने थियो । एउटाचाहिँ २० वर्षअघिको समयमा भएझैँ गरेर बोलीचाली र व्यवहार गर्नुपर्ने अनि अर्कोचाहिँ घरायसी कामकाज सबै आफैले गर्नुपर्ने थियो । सन् १९५९मा बनेका सामग्रीहरूद्वारा सिङ्गारिएको भवनमा सहभागी बुज्रुगहरूले चलचित्र हेरे र त्यो समयका पत्रिकाहरू पढे अनि हालसालको समाचारझैँ गरेर ऐतिहासिक घटनाहरूबारे कुराकानी गरे । बुढेसकाल र शारीरिक अशक्तताको बाबजुद उनीहरूले एक-अर्कालाई कठिन काममा मद्दत गर्दै घर सरसफाइ गरे, कपडा धोए र भाँडाकुँडा माझे । एक हप्तापछि, उक्त कार्यक्रमका आयोजकले त्यो यात्राचाहिँ ‘समयलाई पछाडि सार्ने’ एउटा परीक्षण थियो भन्ने…

सङ्कल्प

एक फ्रान्सेली निशानाबाज भेरोनिक जिरार्देतले आफू २ वर्षीया छँदा क्यान्सर रोगका कारण एउटा आँखाको दृष्टि गुमाउन पुगेकी थिइन् । उनले १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो बुबासँग निशानाबाज सिकेर ४ पटकसम्म विश्वकै सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको उपाधि हासिल गरेकी थिइन् । उनले अरूको भन्दा फरक परिस्थितिको बाबजुद त्यस्तो उत्कृष्ट उपलब्धि हासिल गर्नुको राज खुलाइन् । उनले “निशानाबाजचाहिँ दृष्टि राम्रो वा नराम्रो हुनुभन्दा पनि एकाग्रताको लडाइँ हो । बुबाले सधैँ मलाई, जुनसुकै काम होस्, गर्न सकिन्छ भन्ने आत्मविश्वास रोपिदिनुहुन्थ्यो” भनिन् । साथै आगामी खेलहरूमा पनि, आफ्नो बितिसक्नुभएका बुबाले हेरिरहनुभएको छ भन्ने सोच्दै अझ उत्कृष्ट गर्ने सङ्कल्प व्यक्त गरिन् ।

मानव-जातिलाई बचाएको आविष्कार

न्यू योर्क टाइम्सले भावी पुस्तालाई प्रभावित तुल्याएको ‘चिकित्सा प्रविधिको ऐतिहासिक कोसेढुङ्गा’सम्बन्धी अभिलेख छापेको थियो । १३औँ शताब्दीको मध्यदेखि आधुनिक समयसम्म करीब १,००० वर्षमा शरीर-क्रियाविज्ञान तथा चिकित्सा क्षेत्रमा सीधै चिकित्सा प्रविधि बनेर मानव-जातिलाई बचाउन ठूलो प्रभाव पारेका आविष्कारहरूलाई यसमा कालक्रमबद्ध रूपमा राखिएको थियो । कोसेढुङ्गोमध्ये प्रसिद्ध अमेरिकी राजनीतिज्ञ तथा रसायनविज्ञ बेन्जामिन फ्राङ्कलिनको आविष्कार पनि एक हो । फ्राङ्कलिनले मूत्रशायमा पत्थरी भएको आफ्नो भाइको निम्ति धातुका टुक्राहरू जोडेर लचिलो नली बनाए, र यसलाई मूत्रमार्गमा प्रतिस्थापन गरे । त्यो नै पहिलो मूत्रमार्गको क्याथेटर(मूत्राशयमा हालिने नली) थियो । अहिले त्यो क्याथेटर मानव शरीरको सबै नलीहरूमा प्रतिस्थापन गर्न सक्ने स्तरमा विकसित भएको छ । भाइको पीडालाई कम गराउन चाहने फ्राङ्कलिनको मनले अन्ततः धेरै बिरामीहरूलाई सहयोग पुऱ्यायो । डाक्टरलाई चिनाउने प्रतिनिधि उपकरण भनेको नै स्टेथस्कोप हो…

समय र क्षेत्रलाई पार गर्ने रहस्यमय संसारलाई चिन्ने तरिका

व्यवस्थापन परामर्शदाता र प्रशिक्षक पिटर ड्रकर दर्शनशास्त्र, राजनीतिक शास्त्र र व्यवसाय प्रशासनको प्राध्यापकको रूपमा कार्यरत थिए । उनले आधुनिक व्यवसाय निगम पनि स्थापना गरे । उनी सानो छँदा, उनको बुबा-आमाले घरमा विभिन्न किसिमका भेलाहरू गरेर अर्थशास्त्री शम्पेटर र हायेक, लेखक थोमस मान, मनोवैज्ञानिक फ्रोइड जस्ता विभिन्न क्षेत्रका प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूलाई आमन्त्रण गर्थे । उनीहरूसँगको भेट र कुराकानीले पिटरको ज्ञान र सोचाइलाई बढाउने उत्प्रेरक भूमिका निर्वाह गऱ्यो । अनुभव नै जीवनको एक महत्त्वपूर्ण जायजेथा हो । तर कसैलाई नभेटी वा कतै टाढाको यात्रा नगरीकनै समय र सीमालाई पार गरेका उत्कृष्ट शिक्षकहरूबाट सिक्ने र बहुमूल्य अनुभवहरू बटुल्ने एउटा तरिका छ । त्यो नै पढ्नु हो । विभिन्न क्षेत्रका पुस्तकहरू पढ्ने क्रममा, लेखकको ज्ञान र अनुभवमा डुबेर पुस्तकको विषयवस्तुमा सहमति जनाई ती कुराप्रति ज्ञान…

खुशी मानिसहरू

मार्केटिङ प्राध्यापक तथा अमेरिकी मनोवैज्ञानिक, क्यासी मोगिलनरले १८ देखि ८७ वर्षको उमेर समूहका मानिसहरूलाई लक्षित गर्दै खुशीसम्बन्धी अनुसन्धान गरिन् । अनुसन्धानको परिणामअनुसार, चलचित्र हेर्ने र पैदल हिँड्नेजस्ता दैनिक क्रियाकलापहरूमा खुशी महसुस गर्नेचाहिँ युवाभन्दा पाको उमेरका व्यक्तिहरू थिए । कारण एकदमै सरल छ । युवाहरू सामान्यतयाः विदेश भ्रमण अथवा विवाहबारीजस्ता विशेष अनुभवहरूबाट खुशी महसुस गर्छन् भने त्यसको ठीक विपरीत पाको उमेरका व्यक्तिहरूचाहिँ सडकमा फूलको बास्ना मात्र लिन पाउने सामान्य कुरामा पनि खुशी हुने गर्छन् । त्यसैले मानिसहरूले अति नै चाह गर्ने खुशीचाहिँ केवल नयाँ कुराद्वारा मात्र पाउन नसकिने कुरा साँच्चै उल्लेखनीय छ । केही आधुनिक मानिसहरू अमूर्त लक्ष्य बनाएर त्यसलाई सजिलै हासिल गर्न नसक्दा निराश हुने वा सानो दुर्गतिमा पनि निरुत्साहित हुने गर्छन् । अनि आफ्नो लक्ष्य पूरा गरेर पनि खुशी…