विश्वास र जीवन

लाइबिगको न्यूनतमको नियम

‘लाइबिगको न्यूनतमको नियम(Liebig’s Law of minimum)’ भन्ने एउटा नियम छ । एक जर्मन रसायनविद्, जस्टस भोन लाइबिगद्वारा घोषित यो नियमले, बोटबिरुवाको वृद्धि गराउनको निम्तिचाहिँ पर्याप्त मात्रामा पाइने स्रोतहरू होइन, तर एकदम दुर्लभ स्रोतहरूको खाँचो पर्छ भनी जानकारी दिँदछ । थुप्रै काठका फल्याकहरूद्वारा बनेको गोलाकार ढ्वाङले यो नियमलाई वर्णन गर्न सक्छ : असमान लम्बाइका फल्याकहरूद्वारा बनेको ढ्वाङको क्षमताचाहिँ सबैभन्दा छोटो फल्याकमा निर्भर हुने भएजस्तै कुनै बोटबिरुवाको वृद्धि पनि सबैभन्दा कम मात्रामा आपूर्ति हुने पोषक तत्वमा निर्भर हुन्छ । मानिस जतिसुकै स्वस्थ भए पनि यदि उसको कुनै एउटा अङ्ग ठीक छैन भने त्यो अङ्गले उसको आयु नै घटाइदिन्छ । अनि जतिसुकै तीक्ष्ण विद्यार्थी भए पनि यदि उसले कुनै एउटा विषयमा राम्रो अङ्क ल्याएन भने उसको पढाइको ग्रेड(स्तर) नै तल झर्छ । प्रेम…

“मेरो परिवार उत्तम छ !” भन्दै बूढी औँला उठाउने

भनिन्छ, प्रशंसाले ह्वेल माछालाई समेत नचाइदिन्छ । प्रशंसाले सुन्ने मानिसलाई खुशी दिलाउँछ, अनि समस्यामा परेका मानिसहरूलाई शक्ति प्रदान गर्छ । प्रशंसाचाहिँ मानिसहरूले खाने अर्को भोजन हो भन्न सकिन्छ । “राम्रो !” “उत्तम !” “तपाईं उत्कृष्ट हुनुहुन्छ !” बूढी औँला उठाउँदै प्रशंसाको बोली बोल्यो भने त्यसको प्रभाव दोबर हुन्छ । कहिलेकहीँ बूढी औँला उठाएको शक्तिशाली सङ्केतले धेरै शब्द बोलेकोले भन्दा पनि बढी प्रसन्न तुल्याउन सक्छ । डेल कार्नेगीले भनेका छन्, “हृदयस्पर्शी र प्रभावशाली बोलीचाहिँ प्रशंसाबाहेक छैन ।” हामीले कसैलाई प्रशंसा गरेको कुरा चाँडै बिर्सिन पनि सक्छौं, तर प्रशंसा पाएको व्यक्तिले चाहिँ त्यो कुरालाई जीवनभर याद गर्नेछ । यो महिनामा बूढी औँला उठाएर आफ्नो परिवारको धेरै प्रशंसा गर्नुहोस् । थकित हुँदा शक्ति उम्रनेछ, अनि आनन्दित हुँदाचाहिँ खुशी प्रस्फुटन हुनेछ । सुझाव निम्न…

आमाको तर्फबाट प्रेम दिँदै

“मि सुक ! स्ट्रबेरी खान आऊ ।” “मि सुक ! मकै एकदमै स्वादिष्ट छ । म उसिनिदिन्छु । खान आऊ ।” “मि सुक ! मैले डाँडातिर गएर केही सलादका साग र जडिबुटीहरू टिपेर ल्याएकी छु । एकदमै मीठो छ । खान आऊ ।” खानेकुरा हुँदैपिच्छे दिदीले मलाई बोलाउनुहुन्छ । मेरा ६ जना दाजुभाइ-दिदीबहिनीहरू छन्, र मेरी जेठी दिदीलाई म व्यस्त भइरहने कुरा राम्ररी थाहा छ । तापनि, केही मीठो कुरा हुँदैपिच्छे उहाँले मलाई बोलाउन कहिल्यै छुटाउनुहुन्न । उहाँसँग दुई वटा ठूला फ्रिज र दुई वटा किम्ची फ्रिजहरू छन् । उहाँको बैठक कोठामा चार वटा फ्रिजहरू लस्करै राखिएका छन् । उहाँको कान्छो छोरा सेनामा भर्ना भएपछि घरमा मेरी दिदी र भिनाजु गरी दुई जना मात्रै हुनुहुन्छ । त्यसैले उहाँहरूलाई त्यति धेरै…

गुवन मि सुग, दक्षिण कोरिया, सउल

आमाको चिठी

“आमा, म हुँ । के गर्दैहुनुहुन्छ ?” “ए, म त गृहकार्य गर्दैछु ।” “के लेख्दै हुनुहुन्छ नि ?” “हिज्जे जाँचमा नमिलेका शब्दहरूलाई तीन पटक लेख्दैछु ।” “ए त्यसोभए, तीन पटकभन्दा बढी नलेख्नुहोला । हात दुख्छ ।” “मैले त तीन पटकभन्दा बढी लेखिसकें ।” योचाहिँ मैले उहाँलाई फोन गर्दा हामीबीच हुने लगातारको कुराकानी हो । आफ्नो पारिवारिक परिस्थितिका कारण विद्यालय जान नपाउनुभएकी मेरी आमाले सधैँ शिक्षाको अभाव महसुस गर्नुहुन्थ्यो । हालसालै उहाँले एक जना परिचित व्यक्तिमार्फत ज्येष्ठ नागरिकहरूका लागि सञ्चालित हान्गुल(कोरियाली वर्णमाला) कक्षाको बारेमा थाहा पाउनुभयो । हप्तामा तीन पटक हुने कक्षामा उहाँ एक पटक पनि अनुपस्थित हुनुभएको छैन । उहाँले तोकिएको भन्दा बढी गृहकार्य गर्नुभएकोले शिक्षकहरूले उहाँको प्रशंसा गर्नुभयो र उमेरका कारण शिक्षकहरू उहाँको स्वास्थ्यप्रति चिन्तित हुनुभयो । सिक्ने चाहना…

ह्वाङ सु हुइ, दक्षिण कोरिया, सुवन

पूर्ण सामान बनाउन

कुनै मोबाइललाई १ मिटर माथिदेखि खसालिन्छ, नरोकीकन फन्फनी घुमिरहने बाकसमा राखिन्छ, अनि त्यसमा पानी पनि खन्याइन्छ । फेरि १०० किलो तौलको व्यक्तिलाई त्यसमा बस्न लगाइन्छ, अथवा त्यसका बटनहरूलाई लाखौँ पटक थिच्न लगाइन्छ । मोबाइललाई यतिसम्म दिइएको चरम यातनाचाहिँ वास्तवमा मोबाइल कम्पनीले गरेको गुणस्तर जाँच हो । भनिन्छ, कम्पनीले आफ्नो सामानलाई उच्च गुणस्तरीय बनाउनको निम्ति ग्राहकहरूको सुझावलाई मध्यनजर गर्ने, प्रयोग शैली जाँच्ने र अनुगमन सूचीमा राख्ने गर्छ । यति मात्र नभएर कुनै एयर-टाइट भाँडा कम्पनीले भाँडाको बिर्कोलाई लाखौँ पटक लगाउने र खोल्ने गर्नुको साथै भाँडामा तरल तत्व हालेर त्यसलाई चौबीसै घण्टा हल्लाउने गर्छ । राइस-कुकर कम्पनीले चाहिँ कुनै नयाँ कुकर उत्पादन गर्दाखेरि १.५ टनभन्दा बढी चामल पकाइहेर्छ, अनि दैनिक १०० वटा कुकरहरूमा भात पकाएर त्यसको स्वाद जाँच्ने गर्छ । यस्तो कठिन…

​सबैभन्दा महान् उपहार, मानव-शरीर​

भनिन्छ, एउटा कार बनाउन २५,००० पाटपुर्जाहरू चाहिन्छ, अनि बोइङ ७४७ बिमान बनाउन करिब साढे ४ करोड पाटपुर्जाहरूको आवश्यकता पर्छ । त्यसोभए हाम्रो शरीरचाहिँ नि त ? हाम्रो शरीरमा करिब १ नील कोषीय तन्तुहरू, २.५ नील राता रक्त कोषिकाहरू, २.५ अरब स्वेत रक्त कोषिकाहरू हुन्छ, अनि जिब्रोमा मात्र ९,००० वटा स्वाद कोषिकाहरू हुन्छ । जम्मा ३०० ग्रामको मानव-मुटु एक दिनमा १ लाख चोटि धड्किन्छ । त्यसले ७,२०० लिटर रगत पम्प गरेर प्रतिघण्टा २१६ कि.मिको गतिले शरीरभित्रका रक्त नलीहरूमा निरन्तर प्रवाह गरिरहन्छ । अनि फोक्सोले दिनहुँ करिब २०,००० चोटि श्वास-प्रश्वास गर्दै १०,००० लिटर हावा लिन्छ । शरीरको कुल तौलको २.५ प्रतिशत भाग ओगट्ने मस्तिष्कमा १.४ अरब स्नायु कोषिकाहरू हुन्छ, अनि दैनिक ७० लाख मस्तिष्क कोषिकाहरूले कार्य गर्ने भएकोले हामीले सोच्ने काम गर्न…

सुन्दर मन र हृदयस्पर्शी बोली

मेरो ८ वर्षीय जेठो छोरा सजिलै डराउँछ । राती शौचालय जाँदा होस् अथवा पानी पिउन जाँदा, ऊ सधैँ मलाई या त बुबालाई उठाउने गर्छ । तर एक दिन ऊ प्रभातमा उठेर एकलै शौचालय गयो । कसरी एकलै जान सकेको होला भनेर छक्क पर्दै मैले कान ठाडो पारेर ऊ शौचालयतिर हिँडेको पाइलाको आवाज सुनें । एकछिनपछि उसले शौचालयको ढोका बन्द गऱ्यो । ‘हँ ? छोरा होइन र ?’ अलमलिँदै म उठें, अनि बैठक कोठामा गएर पर्खिएँ । शौचालयको ढोका खोलेर बाहिर निस्केको व्यक्ति त मेरै जेठो छोरा थियो । “बाबु, शौचालयको ढोका किन लगाएको ? डर लागेन ?” “पानी फ्लस गरेको आवाजले अरूलाई ब्यूँझाउँछ कि भनेर ।” उसको कुराले मेरो मन छोयो । मैले उसलाई अँगालो हालें, अनि अरूप्रति विचारशील भइदिएको…

जङ उन यङ / विजङबु, कोरिया

तपाईं के हस्तान्तरण गर्नुहुन्छ ?

“स्याउ रुखभन्दा टाढा खस्दैन” भन्ने भनाइजस्तै छोरा-छोरीको स्वरूप, बुद्धि र शारीरको बनावट सबै बुबा-आमाजस्तो हुनुको कारणचाहिँ, उनीहरूले आफ्नो बुबा-आमाको जैविक जीन, DNA विरासतको रूपमा पाएकोले गर्दा हो । बुबा-आमाजस्तै देखिने बच्चालाई मानिसहरूले बुबा-आमाको सानो स्वरूप वा प्रतिलिपि भन्ने गर्छन् । सबै बुबा-आमाले आफ्नो बच्चाहरूलाई राम्रो कुरा हस्तान्तरण गर्न चाहन्छन् । एउटी गर्भवती स्त्रीले शान्त सङ्गीतहरू सुन्छिन्, भावनात्मक स्थिरता दिने आदतहरूमा रमाउन सिक्छिन्, अनि मातृ शिक्षाद्वारा आफ्नो सन्तानलाई राम्रो कुरा दिनको लागि स्वस्थकर खाना खान्छिन् । तर सन्तानमा हस्तान्तरण हुने DNA भन्दा अझ बढी प्रभाव पार्ने पक्षहरू पनि छन् । जानमा होस् या अजानमा, बच्चाहरूले आफ्ना बुबा-आमाको मूल्यमान्यता, आत्मसम्मान, भाषा, खानपान, सन्तानोचित कर्तव्य र खुसीलाई समेत अनुशरण गरिरहेका हुन्छन् । असल आदत मात्र होइनकि, खराब आदत पनि हस्तान्तरण हुन्छ । छोरा-छोरीले…

परिवारसँग बोल्न कञ्जुस्याइँ गर्न नहुने बोली

अरूको मुहारमा मुस्कान ल्याउने बोली, “धन्यवाद ।” सुन्दा मात्र पनि शक्ति मिल्ने बोली, “केही सहयोग गरिदिऊँ कि ?” काँधमा पखेटा हालिदिने बोली, “साँच्चै राम्ररी गर्नुभयो ।” एक दिनलाई ऊर्जाशील बनाउने बोली, “शुभ प्रभात ।” अनुराग र वास्ता समाविष्ट बोली, “खाना खानुभयो ?” शक्ति र साहस दिलाउने बोली, “अहिले पनि राम्ररी गर्दैहुनुहुन्छ ।” मनलाई एक गराउने बोली, “धन्न तपाईं(तिमी) भएर ।” आरामपूर्वक सुत्न सक्ने गराउने बोली, “शुभ रात्री ।” दुःख कम गराउने बोली, “तपाईंको गल्ती होइन ।” बगेको पसीनालाई व्यर्थमा जान नदिने बोली, “धेरै परिश्रम गर्नुभयो ।” रिसलाई शान्त पारिदिने बोली, “माफ गर्नुहोस् ।” दूध खाएको बलसमेत निकाल्ने बोली, “मलाई तपाईं(तिमी)प्रति विश्वास छ ।” मनको भारी बिसाइदिने बोली, “चिन्ता नगर्नुहोस् । राम्रो हुनेछ ।” आत्मगौरव बढाइदिने बोली, “तपाईं(तिमी) सबैभन्दा उत्कृष्ट हुनुहुन्छ(छौ)…

​सुगन्ध छर्ने व्यक्ति​

बाटोमा हिँड्दाखेरि पाउरोटी बनाउँदैगरेको मीठो बास्नाले यहाँहरू सबैलाई कुनै न कुनै बेला आकर्षित गरेको क्षण पक्कै छ होला । पाउरोटीको यस्तो बास्नाले मानिसहरूमा भोक जगाउने काम मात्र गर्दैन, तर मानिसलाई नम्र पनि बनाइदिन्छ भन्ने गरिन्छ । फ्रान्सको साउदर्न ब्रिटानी विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले ८ जना मानिसहरू खटाएर पाउरोटीको बास्नाको प्रभावबारे परीक्षण गर्न बेकरी पसल र कपडा पसलको अगाडि उनीहरूको आ-आफ्नो सामान खसाल्न लगाए । ४०० पटकसम्म गरिएको अनुसन्धानको परिणामस्वरूप, कपडा पसलको अगाडि झरेको सामान उठाएर सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिने मानिसहरू ५२% मात्र थिए भने, पाउरोटी बेकरीको अगाडि झरेको सामान उठाएर सम्बन्धित व्यक्तिलाई दिने मानिसहरूचाहिँ ७७% थिए । विगतमा पनि यस्तै परीक्षण गरिँदा, कागती, सुन्तला अथवा कफी इत्यादिको बास्नाले पनि मानिसहरूमा अनुकूल प्रभाव पारेको कुरा पत्ता लागेको थियो । कुनै एक जना भारतीय शिक्षकले…

बाढी उद्धार क्षेत्रमा

यो ग्रीष्मको अन्त्यतिर कोरियाको दक्षिणी भेगमा मूसलधार वर्षा भयो । लामो समयसम्म बुसानमा बस्दैआएका मानिसहरूले पनि यस्तो भारी वर्षा त्यसअघि कहिल्यै नदेखेको कुरा बताए । त्यो एक्कासि आएको प्राकृतिक प्रकोप थियो । बाढीले ठूलो क्षति पुऱ्यायो । धेरै घरहरू बाढीले गर्दा डुबानमा परे, त्यहाँ भएका फर्निचर र अन्य उपकरण माटोले पुरिए, अनि भुइँ तलामा भएका पसलहरूमा घुँडासम्म डुब्ने पानी जम्मा भयो । त्यो पानीलाई बाहिर फाल्न निकै गाह्रो थियो । सबै पसलेहरूले नोक्सानी बेहोर्नुपऱ्यो । स्थानीयवासीहरूले सहयोगको निम्ति बिन्ती गरिरहेका भए पनि जनशक्तिको अभावका कारण सहयोग गर्न नसक्दा स्थानीय सामुदायिक केन्द्रलाई निकै गाह्रो परेको थियो । क्षतिग्रस्त क्षेत्रको स्थानीय सामुदायिक केन्द्रमार्फत स्थानीयवासीहरूलाई मद्दत गर्नको निम्ति हामीहरू नजिकको सियोनका दाजुभाइ-दिदीबहिनीहरूसँग हातमा हात मिलाएर अगि बढ्यौं । क्षतिग्रस्त ठाउँका हरेक कुनाकाप्चामा ठूलै…

वाङ गा राम / बुसान, कोरिया

​प्रेमको टेप​

नव दुलहा अर्ल डिक्सनलाई एक जना व्यक्तिको चिन्ता लाग्थ्यो- हेल्चेक्र्याइँ गर्ने उनकी पत्नीको । कारण, तिनकी पत्नीले खाना पकाउँदा उनको घरी चक्कुले हात काटिने, घरी औँलाहरू पोल्ने हुन्थ्यो । त्यो समयमा डिक्सनले मेडिकल टेप उत्पादन गर्ने कम्पनीमा जागिर गर्ने भएकाले घाउमा लगाउने टेप र ब्यान्डेजले आफ्नी पत्नीको राम्ररी उपचार गरिदिन सक्थे । तर तिनी घरमा नभएको बेला यदि पत्नीको हात काट्यो अथवा उनलाई पोल्यो भने उनी अत्तालिन्छिन् कि भन्ने कुराको तिनलाई सधैँ चिन्ता लाग्थ्यो । ‘एकलै हुँदा पनि आफ्नो उपचार आफैले गर्न सक्ने भएकी भए म ढुक्क हुन सक्थें ।’ यसरी तिनले, पत्नीलाई सजिलो होस् भनेर घाउहरूमा सजिलै लगाउन सकिने टेप उत्पादन गर्न थाले । पत्नीको उपचार गर्ने अनुभव बटुल्दैजाँदा, तिनी घाउ टेपलाई उपयुक्त आकारमा काट्ने, टेपको बीचमा औषध-पट्टी राख्ने…

सबैभन्दा महान् चिकित्सक

प्राचीन चीनको युद्धकालीन समयमा बिएन क्यु नाउँ गरेका एक जना प्रसिद्ध चिकित्सक थिए । उनका अन्य दुई दाजुहरू पनि चिकित्सक नै थिए, तर उनीजस्तै प्रसिद्धचाहिँ थिएनन् । कुनै एक दिन वेइ देशका राजाले उनलाई प्रश्न सोधे, “तिमी र तिम्रा दाजुहरूमध्ये कोचाहिँ महान् चिकित्सक हो ?” तब बिएन क्युले “मेरो जेठो दाजु महान् चिकित्सक हुनुहुन्छ, त्यसपछि मेरो अर्का दाजु ... मचाहिँ सबैभन्दा कमजोर छु” भन्ने जवाफ दिए । तब राजाले त्यसको कारण सोधे र तिनले यसो भने । “मेरा जेठा दाजुले एक झलकमै समस्या ठम्याएर मानिसहरूलाई बिरामी हुनबाट बचाउनुहुन्छ । त्यसो हुँदा, उहाँले बिरामी हुनबाट बच्ने अवस्था पहिल्यै मिलाइदिनुभएको कुरा मानिसहरूले पत्तो पाउँदैनन् । मेरा अर्का दाजुले चाहिँ बिरामीका लक्षणहरू चिनेर, अवस्था गम्भीर बन्नुभन्दा अघि नै उपचार गरिदिनुहुन्छ । यसकारण मानिसहरू…

​क्यान्सरलाई समेत जित्ने हाँसो​

के यहाँहरूलाई हाम्रो शरीरमा क्यान्सरलाई परास्त गर्ने विशेष लडाकाहरू हुन्छ भन्ने तथ्य थाहा छ त ? ती हुन् प्राकृतिक विनाशक कोषिका(Natural Killer Cell), जसलाई NK कोषिका भनिन्छ । बाहिरबाट शरीरभित्र प्रवेश गर्ने भाइरस वा कीटाणुहरूलाई प्रतिरक्षा प्रणालीले नष्ट गर्न सक्छ, तर क्यान्सर कोषिकाचाहिँ शरीरभित्रै हुर्किने शत्रु भएकोले प्रतिरक्षा प्रणाली एकलैले त्यसलाई नष्ट गर्न सक्दैन । यो अवस्थामा NK कोषिकाहरूको आवश्यकता पर्छ । NK कोषिकाहरूले संक्रमित वा ट्यूमर कोषिकाहरू पत्ता लगायो भने, ती कोषिकाहरूको नजिकै पर्फोरिन भन्ने प्रोटिन खटाउँछ, जसले संक्रमित कोषिकाहरूको झिल्लीलाई छेडेर त्यहाँबाट लगातार पानी र साल्ट प्रवाह गरी त्यसलाई नष्ट गर्न सक्छ । NK कोषिकाहरू हाम्रो प्रतिरक्षा प्रणालीको सबैभन्दा प्रबल अग्ररेखी प्रतिरक्षक हो । NK कोषिकाहरूलाई सक्रिय पार्ने तरिका नै हाँसो हो । हाँस्यो भने NK कोषिकाहरू सक्रिय…

स्याउ बगानमा

वर्षेनी फसलको समय आउँदैपिच्छे किसानहरू जनशक्तिको अभावले पिरोलिन्छन् । उनीहरूको यस्तो व्यस्ततालाई कोरियालीहरू “आगो ठोस्ने डन्डीलाई पनि भुइँमा बस्ने फुर्सद छैन” भनेर अभिव्यक्त गर्ने गर्छन् । यसरी किसानहरूलाई सधैँ खेतालाहरूको खाँचो भइरहन्छ । किसानहरूको त्यो व्याकुल मनलाई बुझिदिँदै घमाइलो कुनै आइतबारमा, सियोनका सन्त हामीहरू खेती कार्यमा स्वयंसेवा गर्न एकसाथ भेला भयौं । हामीहरू कोरियाको ग्यङबुग प्रान्तको यङजुस्थित एउटा स्याउ बगानतिर लाग्यौं । त्यो बगान, पाकेका राता-राता स्याउहरूले लटरम्मै भरिएको थियो । सर्वप्रथम बगान मालिकले हामीलाई त्यो दिन गरिने कार्यको बारेमा बताउनुभयो । स्याउ टिप्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू र त्यसलाई बाकसमा कसरी मिलाएर राख्नुपर्छ भन्नेबारे बुझाउनुभएका बगान मालिकले, टिपिएका स्याउहरूलाई बाकसमा राख्ने अन्तिम चरण सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ भनेर बारम्बार जोड दिनुभयो । उहाँले हामीलाई, बाकसमा स्याउहरू फ्याँक्ने अथवा थिच्ने गर्नुहुँदैन भन्नुभयो,…

इ साङ ह्वा / देगु, कोरिया

घर खुशी हुँदा सबै ठीक हुन्छ ! खुशीको सुरुवात घरबाटै

मानिसहरूलाई तिनीहरूको परिवारको आदर्श वाक्य के हो भनेर सोध्दा प्रायःले “घर खुशी हुँदा सबै ठीक हुन्छ” भने । परिवार मिलापमा रह्यो भने सबै कुरा राम्रो हुनेछ भन्ने अर्थ हो । परिवारचाहिँ समाज र देशको आधार हो, जीवनको सुरुवाती बिन्दु हो । त्यसकारण परिवार मिलापमा रहेमा समाज बलियो र देश स्थिर हुन्छ भनिएको हो । मिलापी परिवारको रहस्य वीरको परिवारमा सधैँ झगडा हुन्छ, झगडा नगरेको त एक दिन पनि छैन । एकदिन वीरले गाईलाई पहाडमा चराउन कतै बाँधेछन्, तर दाम्लो खुकुलो भएकोले गाईले पूरै खेत दौडेर बालीनाली नाश गरेछ । तिनले गाईलाई समातेर गोठमा बाँधेपछि पत्नीलाई हकार्छन्, “हैन तिमीले बिहान गाईलाई राम्ररी घाँस दिइनौ ? किन त्यसलाई भोकै राखेर यसलाई बौलाउने गरायौ ?” पतिबाट गाली पाएकी पत्नीले त्यो रिस बुहारीमाथि पोख्छिन्,“तिमी…

सबै जना मालिक भएको हाम्रो परिवार !

यदि एक जना व्यक्तिको डोरी तान्ने शक्ति १०० हो भने सिद्धान्तको हिसाबले दुई जनाको २०० हुन्छ, अनि ३ जनाको ३०० हुन्छ । तर tug of war(डोरी तान्ने खेल)द्वारा परीक्षण गरिहेर्दा दुई जना व्यक्तिले एकसाथ डोरी तान्दा प्रत्येकले ९३% शक्ति लगाएका, ३ जनाले एकसाथ डोरी तान्दा प्रत्येकले ८५% शक्ति लगाएका अनि ८ जनाले एकसाथ डोरी तान्दाचाहिँ प्रत्येकले ४९% शक्ति मात्र लगाएका देखियो । सङ्ख्या वृद्धि भएसँगै प्रत्येक व्यक्तिले पुऱ्याउनुपर्ने योगदान पनि घट्ने गर्छ । यसलाई Ringelmann Effect[रिङ्गलम्यान प्रभाव] भनिन्छ । योचाहिँ ‘मैले नगरे पनि अरूले गरिहाल्छ नि’ भन्ने सोचाइबाट आउने प्रभाव हो । परिवारको सन्दर्भमा पनि उस्तै हो । घरचाहिँ सबै परिवार एकसाथ बस्ने ठाउँ हो, तर कहिलेकहीँ आफूले गर्नुपर्ने घरको काम एक-अर्कामाथि सार्ने गरिन्छ । आफूले गर्नुपर्ने काम अर्को व्यक्तिमा…

मानिसलाई विभेद गर्ने क्याफे

फ्रान्सको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेको रिसोर्ट सहर, नाइस(Nice)को कुनै एउटा क्याफेको मेन्यूमा कफीको मूल्य यसरी तोकिएको थियो : “कफी” मात्र भन्यो भने १० डलर, “कफी ल्याइदिनुहुन्छ कि ?” भन्यो भने ६ डलर, अनि “कृपया, एक कप कफी ल्याइदिनुहुन्छ कि ?” भनेर भन्यो भनेचाहिँ मात्र २ डलर । उही कफी भए पनि मगाएको बोलीअनुसार त्यसको मूल्य ५ गुणा महँगो पनि हुन जान्छ भने ५ गुणा सस्तो पनि । बोलेको बोलीअनुसार मानिसलाई विभेद गर्ने यो क्याफेको नियम साँच्चै रमाइलो थियो । त्यो क्याफेको साहुजीले “खाजा समयमा ग्राहकहरू प्रायः तनावग्रस्त भएर आएका अवस्थाहरू धेरै हुन्छ । त्यसैले कफी मगाउँदा पनि मेरा कर्मचारीहरूसँग रुखो व्यवहार गर्ने भएकाले हामीले यस्तो मेन्यू बनाएका हौं” भने । यसरी मेन्यू परिवर्तन गरेपछि केही ग्राहकहरूले चाहिँ अति नै नम्र व्यवहार…

मेरा बुबा

विवाहपछिको पहिलो बिदामा बुबा-आमालाई भेट्न जाँदाको कुरा हो । आराम गरिरहेको समयमा मेरा बुबा र पतिले बैठक कोठामा कुरा गरिरहनुभएको मैले सुनें । मेरा पति कोठामा आउनुभएपछि मैले उहाँलाई सोधें, “बुबासँग के विषयमा कुरा गर्नुभएको ?” “हामीले राजनीतिसम्बन्धी कुरा गऱ्यौं ।” “बुबाले राजनीतिको विषयमा कुरा गर्नुभयो ?” म छक्क परें । बुबालाई राजनीतिप्रति कुनै चासो छैन जस्तो मलाई लागेको थियो । त्यसपछिको राष्ट्रिय बिदामा मेरा बुबा र पति घरमै हुनुभएको बेलामा म र आमा Sauna(बाफमा गरिने शरीरको मालिश) लिन गयौं । बुबाले बिदाको दिनमा कि कोठामा बसेर टिभी हेर्ने कि त व्यायाम गर्नुहुने भएकोले उहाँहरूले छुट्टाछुट्टै समय बिताउनुहुन्छ होला जस्तो लागेको थियो । तर एक-दुई घण्टापछि घर फर्किंदा त बैठक कोठामा चेसको बोर्ड थियो । मेरा पतिले आफूले पहिलो चरणमा…

थाग जिन सुल / आन्याङ, कोरिया

​धैर्यता र सहनशीलताद्वारा​

सन् १९३२मा संयुक्त राज्य अमेरिकास्थित सान फ्रान्सेस्कोमा जन्मिएका बिल पोटर, जन्मिएदेखि मानसिक पक्षघातले ग्रस्त थिए । उनी गाह्रो गरी बोल्थे, ढाँड पनि कुप्रो परेको थियो, अनि उनको दाहिने हात र खुट्टामा समस्या थियो । उच्च विद्यालयबाट स्नातक तह उत्तीर्ण गरेपछि उनले जागिर खोजे, तर कुनै पनि कम्पनीले उनलाई जागिर दिएन । घर सरसफाइ सामग्रीहरू बेच्ने ‘वाटकिन’ कम्पनीले सुरुमा उनलाई फर्काइदिएको थियो । तर पोटरले “मलाई सबैभन्दा विकट ठाउँमा पठाइदिनुहोस्” भन्दै रिझाएकोले अन्तत: उक्त कम्पनीले उनलाई सामग्री बिक्रेताको रूपमा नियुक्त गऱ्यो । पानी वा हिउँ परे पनि उनलाई तोकिदिइएको ठाउँमा दिनहुँ गह्रौँ झोला बोकेर उनी लगभग ११ कि.मि. हिँड्थे । कुनै सत्कार नपाए पनि, ढोकाहरू जोडले लगाइएको भए पनि, मानिसहरूबाट पाएको अपमानलाई अर्को पटक अझ राम्रो सामान लिएर आउनू भन्ने अनुरोधको…